Падана кьулувал

Википедия Cайтдихъай
ЭлячӀун иниз: Навигация, Жугъурун
Космосдай акунар

Падана дугун тахьайтIа Падана-Венециядин дугун (итал. Pianura Padana тахьайтIа Val Padana, эмил.-ром. Pianûra Padâna) - Италиядин кефер пата авай кьулувал, Альпайрин, Аппенинринни Адриатикадин гьуьлуьн арада алайди я, асул гьисабдалди По вацIун бассейнда.

ТIвар[Дуьзар хъувун]

Кьулувилин тIвар Дегь чIаван Римдин девирда арадиз акъатна. Римвийри и кьулувилин асул тир По вацIуз «Padus» луьгьузвай тир. И гафуникай латин «Padaneus» тахьайтIа «Padanus» прилагательное туькIуьрна.

Географиядин тIулар[Дуьзар хъувун]

Кьулувилин яргъивал - 500 км, гьяркьуьвал - 200 км кьван я (рагъакIидай пата). Вич тектоникадин акIажунда авай гьуьлуьн залив алай чкадал хьана (гьуьлуьн, вацIун, ядни муркIадин гьамбардин 8 км гужлувал авай суван жинсинин къат гьасилдивди ацIурунин нетижада).

Дибвилин гьисабдалди винел пад цIалцIамдинди я, къвез-къвез рагъакIидай патай ракъэкъечIдай патаз 300-400 м авай кьакьанвиляй гьуьлуьн дережадал кьван агъуз хъижезва. Падана кьулувилин юкьван пата пара гъала (бегьер) гудай чеб квай накьвар авай агъуз дугунар ала, къерехра - къумадинни гъуьдгъвеш кьакьан дугунар ала. По вацIун агъа патар гьуьлуьн дережадилай агъуз ала.

Падана кьулувилин кьилдин паяр чпел тIвар алаз ава - Ломбардиядин аран (кьулувилин юкьван пай), Венециядин аран (кьулувилин кефердинни рагъэкъечIдай пад)

Адетдин гатун пейзаж. Сорезина, Пьемонт

Климат[Дуьзар хъувун]

Климат элячIунинди я - субтропикрин гьалдай юкьван гьалдиз. Гьер вацран юкьван температура - 0-4 °C, чиле вацран - 22-24 °C я. Къвалар - 600-1000 мм я, адетдалди яз вини кьилер гатфариз, гатузни зулуз жезвайди я. КIеви живедин винел патан къаст арадал къвезвач.

ВацIун чил[Дуьзар хъувун]

Падана кьулувилел По, Адидже, Брентани маса вацIари къалин вацIун чил арадал гъизва. ВацIун алахьун гатфаризни зулуз жезвайди я. Адриатикадин гьуьлуьз авахьзавай вацIар лап рехъ алатна къекъвез жедайбур я. Мукьвал-мукьвал яд акьалтунар жезва (эхиримжи чIехибур 1951, 1957, 1966 лагьай йисариз хьана). Абурукай хуьн патал вацIар уьцIвеларна ("обвалование" авуна). Чилериз яд гудай, ятар масанихъ алудна уьленар кьурурдай ва гимияр къекъведай каналрин къалин чил ава.

ТIебиат[Дуьзар хъувун]

Фадлай чIавара Падана кьулувилел пешер гьяркьуь (мегъуьн тар, шабалтдин тар, гъулцин тар, пипин тар, къарагъаж) ва ад алахьдай векъин чкадал жедай (чинар, цIвелин тар) тамар экъечIзавай тир, амма абур саки михьиз атIанва. НацIун уьленрани торф квай чкайра набататривай хъсандиз амукьиз хьана.

Экономикадин масанвал[Дуьзар хъувун]

По вацIун дугун - Италиядин экономикада виридалайни чIехи метлеб квай регионрикай сад я. Ина чара-чара хуьруьн майишатдинни промышленностдин хилер кIватI хьана. Вири акъудунин хилер хъсандаказ вили фенвайбур я, парани-пара кефердинни рагъакIидай районра.

Падана кьулувал - Италиядин техилдин мяден я, дибвилин хуьруьн майишатдин магьсулар - къуьл, гьажикIа, дуьгуь, ципицIни емишрин урукар я. Им Италиядин шекердин чугъундур расунинни шекер акъудунин юкь я. Гьужлудаказ маларни лапагар хуьзва.

ГьакIни ина туризм, банкунин карни масавал чIехи дережадин вилик фин авайбур я.

Дибвилин шегьерар - Милан, Турин, Венеция, Болонья

ГьакIни килиг[Дуьзар хъувун]

Литература[Дуьзар хъувун]

  • Географические названия мира: Топонимический словарь. — М: АСТ. Поспелов Е.М. 2001.
  • Cловарь современных географических названий. — Екатеринбург: У-Фактория. Под общей редакцией акад. В. М. Котлякова. 2006.
  • Большой Энциклопедический словарь. 2000.