Ахцегь вацI

Википедия Cайтдихъай
(АхцегьвацӀ-кай рахкъурнава )
Перейти к навигации Перейти к поиску

АхцегьвацӀ (ахц. нугъ. АхцагьвацӀ; урусАхтычай) — Дагъустанда авай вацӀ, Самур вацӀун эрчӀи патан авахьзавайди я. Ахцегьни Рутул районрин чилерилай физвайди я.

Чилинмикит[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

АхцегьвацӀ эгечӀзвайди я Рутул районда авай Кавказан ЧӀехи сувайрин вине.

АхцегьвацӀу вичин кьил Гельмец-Ахцегь цӀиргъин рагъэкъечӀдай-кефер патаy булахдилай къачузава. Авахь Самур вацӀуз ийизава, эрчӀи патахъай, Самурдин сивелай 101 км яргъак.

АхцегьвацӀ Самурдин виридалайни пара яд авай авахьзавайди я. ВацӀун яргъивал 63 км я, аватун 2300 м, яд кӀватӀзавай чилин гьяркьуьвал 963 км², кьулан кьакьанвал 2590 м. ВацӀун яд кӀватӀзавай чилерин чӀехи пай (84 %) 2000 м дережадилай винихъ гала.

ВацӀун къуртар пара кьакьанбур туш, чӀехи пай — 0,5-1 м. ВацӀун агъа кьатӀ, эхиримжи 26 км галайвал кьуртар кьакьан жезва. ГатумвацӀ авахьзавай чкадилай АхцегьвацӀ дерин каматӀуз физава. Кьакьанвал 2 метрдилай 15дал къвезва, деринвал 10 см до 1,2 м. ВацӀун йигинвал 1-2 м/с, чкайралди 4-5 м/с.

Гидрология[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

ВацӀ туькӀуьрзавай ятарик марфарни ква, чилин ятарни. Йисан къене яд къвезавай кьван дегиш жезвайди я. Виридалайни пара яд жедай чӀав майдилай августдал я, йисан 60 % яд къвезвай кьван. Мукьвал-мукьвал вацӀ алахьиз жеда, виридалайни пара зиян 1988, 1997 йисара хьайиди я.

Авахьдай вацӀар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

  • КябяквацӀ, Галагатхет, КаравансарайвацӀ, ДаливацӀ, Къизил-дере, КъудумвацӀ, Фия, МацарвацӀ, КаминвацӀ, МуглахвацӀ.

Ксар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

ВацӀун вине пата авазва рутулрин кьве хуьр Борч ва Хин. Амай къадар чилера вацӀ фидайвал авайбур лезги хуьрер я: Смугъул, Мичегь, Къурукал, Ахцегь.

ЭлячӀунар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]