Дубна (Тула вилаят)

Википедия Cайтдихъай
Перейти к навигации Перейти к поиску
Flag of Russia.svg шегьердин тегьерда кутунвай хуьр
Дубна
урусДубна
Дубна!.jpg
Координатар:
Регион:Тула вилаят
Садлагьай тӀвар кьун:1740
Статус йисалай:1929
Агьали:5883 кас. ([[йис|]])
Сятдин чӀул:UTC+3
Телефондин код:+7 48732
Почтунин индекс:301160
Автомобил код:71
Код ОКАТО:70 218 551
Wikimedia Commons Commons:Dubna, Tula Oblast

Дубна́ — Тула вилаятдик акатзавай шегьердин тегьерда кутунвай хуьр, Дубна райондин администрациядин юкь я. Упа вацӀун Дубна ва Дубенка хилерал алайди я. Вилаятдин администрациядин юкь тир Туладилай рагъакӀидай патахъ 49 км яргъал ала. Агьалийрин кьадар 5886 кас я.

ТӀвар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Хуьруьн тӀвар Упа вацӀун эрчӀи патан Дубна тӀвар алай хилез талукь я[1].

Тарих[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Дубна вацӀун эрчӀи къерехдал алай кьакьан чкайрал дегь-урусрин дегь чӀаварин шегьер хьайи чка тир. Тарихдин делилриз килигна, XIII-лагьай вишйисан садлагьай зураз мангъулрин вигьинрин девирра и шегьер терг хьана.

1729-й йисуз яракьархъан Федор Мосолова Дубна вацӀун къерехдал чуьгуьн-цадай завут эцигна. 1740-й йисуз Дубна хуьруьн диб эцигна. Дубна мулк Батурлинринди тир[2].

1924-й йисалай инихъ Дубна райондин администрацияди юкь я. 1928-лагьай йисуз Дубна хуьре сад лагьай юкьван мектеб ахъайна.

1929-й йисалай инихъ шегьердин тегьерда кутунвай хуьруьн статус гваз я.

Агьалияр[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Агьалияр сиягьдиз къачунин нетижайриз ва гьар йисан къимет эцигунриз килигна туькӀуьрнавай, Дубна хуьруьн агьалийрин кьадардин динамика:

Йис 1959[3] 1970[4] 1979[5] 1989[6] 2002[7] 2010[8] 2012[9] 2013[10]
Агьалияр 4870 5087 5550 6199 6194 5980 5909 5886

Экономика[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

КаркӀвалер:

  • парталар цвадай фабрика;
  • Дубнадин карьер;
  • Дубнадин рекьин рас хъувунинни эцигунин идара;
  • Дубна чуьгуьн-цвадай завут;
  • «Дубенский хлеб» фан-завут;
  • типография;
  • ААЖ «Малые архитектурные формы».[11]

Медицина[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

  • Дубна райондин тӀал-кӀвал;
  • Дубна райондин юкьван дарман-кӀвал;
  • Санитариядинни тӀегъуьндин станция.

КӀелунарни культура[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

  • юкьван мектеб;
  • «аялрин урук» № 1;
  • «аялрин урук» № 2;
  • аялринни жегьилрин спортдин мектеб;
  • аялрин яратмишунрин юкь;[12]
  • музыкадин мектеб;
  • тарихни вилаят чирдай музей.[13]

Массайрин алакъадин такьатар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

  • «Наследие» газета.[14]

КьетӀен чкаяр[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Гилалди амукьнавай Мосоловардин усадьба Дубна поселокдин кьилин кьетӀен чка я. Усадьба цӀуру чӀаварин дараматрин кӀватӀал я:

  • кьилин кӀвал (XVIII вй.) — къванцикай авур садлагьай гьава гвай кӀарасрикай авур чӀехи дарамат я.
  • кӀвалахдин корпус (XIX вй.);
  • пуд къуллугъчийрин кӀвал (XIX вй.);
  • чӀехи урук (XVIII—XIX вй.);
  • бандни гьуьр (XVIII вй.)[15]

Баянар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

  1. Происхождение топонимов Тульской области Город Ясногорск и Дубна
  2. Другая Дубна
  3. [http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg2.php Всесоюзная перепись населения 1959 г. Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу]
  4. Всесоюзная перепись населения 1970 г. Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу
  5. Всесоюзная перепись населения 1979 г. Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу
  6. Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу
  7. Ошибка цитирования Неверный тег <ref>; для сносок demog2002 не указан текст
  8. Ошибка цитирования Неверный тег <ref>; для сносок demog2010 не указан текст
  9. Ошибка цитирования Неверный тег <ref>; для сносок demog2012 не указан текст
  10. Ошибка цитирования Неверный тег <ref>; для сносок demog2013 не указан текст
  11. Справочник предприятий Тульской области
  12. Образовательные учреждения муниципального образования Дубенский район
  13. Общественно-политическая газета Дубенского района Тульской области «Наследие»
  14. Сельское поселение Воскресенское
  15. Усадьба Мосоловых в поселке Дубна: фото, описание