Канада

Википедия Cайтдихъай
ЭлячӀун иниз: Навигация, Жугъурун
Канада
Canada
Канададин пайдах Канададин герб
Пайдах Герб
Canada (orthographic projection).svg
Гимн: O Canada!
Кьилин шегьер: Оттава
Шегьерар: Торонто, Монреаль, Ванкувер, Калгари
Аслутуширвал: 26 чиле 1867 (Доминион)[1],
11 фундукӀ 1931 (Вестминстердин статут),
17 нава 1982 (Канададин Акт)
 (ЧӀехибританиядилай)
ЧӀал: инглис чӀал, француз чӀал
Идара авунин тегьер: Конституциядин монархия
Кьил: ЧӀехибританиядин пайдах Елизавета II
Дэвид Ллойд Джонстон (генерал-губернатор)
Стивен Харпер (премьер-министр)
Майдан: 9 984 670 км² (2-лагьай)
 · Цин кьадар %: 8,62
Агьалияр: 34 213 000 кас (36-лагьай)
 · Агьалидин чуькьуьнвал: 3,4 кас/км²
Пул: Канададин доллар
КъВБ: 1510 млрд. $ (11-лагьай)
 · АСКА КъВБ: 47066 $
ИПВИ: 0,908 (6-лагьай)
Домен: .ca
Телефондин код: +1
Сятдин чӀул: −8, −7, −6, −5, −4, −3:30

Канада (ингл. Canada [ˈkænədə], франц. Canada [kanaˈda]) — Кефердин Америкада авай, чилин кьадардал гьалтайла дуьньядин кьведлагьай гьукумат я.

Канада — парламентдин гвай конституциядин монархия (королвал), Канададин пачагь Британиядин миллетрин сакӀиливилин пачагь язва. Кьве чӀалал рахадай, пара медениятар авай уьлкве, федерал дережадал ингилисни франк чӀалар официалбур яз тестикьарна. Вилик фенвай технологияни индустрия авай гьукумат я, Канададиз пара хилен бул тӀебии ресурсрал ва алишверишдал бинеламишнавай экономика ава (мисал патал, АСШ-рихъ галаз, абурухъ галаз Канадади колонияр авай ва Конфедерация арадал гъайи чӀавалай санал кӀвалахзава).

География[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Адан къерехар Атлантик, Ласни Арктикадин океанри кьунва. Кьибледин ва кефердинни рагъакӀидай патай АСШ-рихъ галаз са сергьятра ава, гьакӀни ам кефердинни рагъэкъечӀдай патай Даниядихъ галаз (Гренландия), рагъэкъечӀдай патай Франциядихъ галаз (Сен-Пиер ва Микелон) са гьуьлуьн сергьятра ава. Канададинни АСШ-рин арада авай сергьят дуьньядин виридалайни яргъи умуми сергьят язва.

Провинциярни ччилар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Канададин провинциярни ччилар
Виктория (Британиядин Колумбия) Вайтхорс Эдмонтон Йеллоунайф Реджайна (Саскачеван) Виннипег Икалуит Торонто Оттава Квебек (шегьер) Фредериктон Шарлоттаун Гьалифакс (ЦӀийи Шотландия) Сент-Джонс (Ньюфаундлендни Лабрадор) Кефердинни рагъакӀидай патан арадин ччилар Саскачеван Ньюфаундлендни Лабрадор Нью-Брансуик Виктория (Британиядин Колумбия) Юкон Британиядин Колумбия Вайтхорс Альберта Эдмонтон Реджайна (Саскачеван) Йеллоунайф Нунавут Виннипег Манитоба Онтарио Икалуит Оттава Квебек Торонто Квебек (шегьер) Фредериктон Шарлоттаун ЦӀийи Шотландия Гьалифакс (ЦӀийи Шотландия) Принц Эдварддин остров Сент-Джонс (Ньюфаундлендни Лабрадор)Канададин административ паюн.
Описание изображения
Провинцияр

  1.  Flag of British Columbia.svg Британиядин Колумбия (BC)
  2.  Flag of Alberta.svg Альберта (AB)
  3.  Flag of Saskatchewan.svg Саскачеван (SK)
  4.  Flag of Manitoba.svg Манитоба (MB)
  5.  Flag of Ontario.svg Онтарио (ON)
  6.  Flag of Quebec.svg Квебек (QC)
  7.  Flag of New Brunswick.svg Нью-Брансуик (NB)
  8.  Flag of Prince Edward Island.svg Принц Эдварддин Остров (PE)
  9.  Flag of Nova Scotia.svg ЦӀийи Шотландия (NS)
  10.  Flag of Newfoundland and Labrador.svg Ньюфаундлендни Лабрадор (NL)
Ччилар

  1.  Flag of Yukon.svg Юкон (YT)
  2.  Flag of the Northwest Territories.svg Кефердинни рагъакӀидай патан арадин ччилар (NT)
  3.  Flag of Nunavut.svg Нунавут (NU)

Шегьерар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Шегьерар Халкь (агломерация) Провинция
Торонто 5 406 324 кас. Онтарио
Монреаль 3 666 280 кас. Квебек
Ванкувер 2 236 068 кас. Британиядин Колумбия
Оттава 1 158 314 кас. Онтарио
Калгари 1 107 242 кас. Альберта
Эдмонтон 1 050 046 кас. Альберта

Тарих[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

1534-лагьай йисуз франк Ж. Картье ахтармишдайда бине кутур Канада гилан Квебек шегьер алай мукьал авай франк колониядилай бине къачуна. Сифтедай ана мукьан халкьар яшамишзавай тир. Ингилис колонизациядин девирдилай гуьгъуьниз пуд Британиядин колония квай галкӀдикай (абур гьа чӀавал кьван ЦIийи Франциядин чилер тир) Канададин конфедерация арадал атана. 1867-лагьай йисалай 1982-лагьай йисал кьван фейи ислагьвилин процессдин нетижада Канадади Садхьанвай Королвиляй аслутуширвал къачуна.

Canada provinces evolution-250.gif

Ксар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

34 милион. Канада — гзаф миллетар ава. Гьахъ-гьисабдай 2006 Канадади яшамиш жезва 43 миллетрин кӀватӀал, кьадар 100 000 исадкай.

Алай чӀавуз Канада вичик 10 провинцияни 3 территория квай федератив гьукумат язва. ЧӀехи пай франк чӀалал рахадай агьалияр авай провинция Квебек, амайбур — ингилис чӀалал рахадай провинцияр язва, гьакӀни франк чӀалал рахадай Квебекдив гекъигайла абуруз «ингилис Канада» лугьуда. ЧӀехи пай ингилис чӀалал рахадай кӀуьд провинциядикай яз, Нью-Брансуик тек сад тир официал рекьелди кьве чӀаланди язва. Юкон территориядиз официал рекьелди кьве чӀаланди (ингилисни франк чӀалар), Кефердинни рагъакӀидай территорийрини Нунавут территорияди 11 ва 4 официал чӀал кьурвал тестикьарна (гьа гьисабдик ингилисни франк чӀаларни ква).

Виридлай чӀехи кӀватӀал лугьузва чеб «канадар» (30,9 %), экепай канадарай гьисабзава. Ахпа къвезва чеб


Баянар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

ЭлячӀунар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

1000HA.png

Кеферпатан Америкадин гьукуматар
LocationNorthAmerica.png АСШ · Антигуани Барбуда · Багам Островар · Барбадос · Белиз · Гватемала · Гренада · Гьаити · Гьондурас · Доминика · Доминикадин Республика · Канада · Коста-Рика · Куба · Мексика · Никарагуа · Панама · Сальвадор · Сент-Люсия · Сент-Винсентни Гренадинар · Сент-Китсни Невис · Тринидадни Тобаго · Ямайка
Аслу гьукуматар: Америкадин Виргин островар · Ангилья · Аруба · Банка Бахо-Нуэво · Банка Серранилья · Бермуд островар · Бонэйр, Синт-Эстатиусни Саба (Карибрин Нидерландар) · Британиядин Виргин островар · Венесуэладин федералдин иесивалар · Гваделупа · Гренландия · Кайман островар · Клиппертон · Кюрасао · Мартиника · Монтсеррат · Навасса · Пуэрто-Рико · Сан-Андрес-и-Провиденсия · Сен-Бартелеми · Сен-Мартен · Сен-Пьерни Микелон · Синт-Мартен · Тёрксни Кайкос