Перейти к содержанию

Къажарар

Википедиядихъай

Къажарар ва къенин къа ц1ийи гаф хьиз Парсияр — Иран нухарикай сад, Ирандин кьунтӀ чилерин (плато) кьетӀен халкь я, абур къенин Ирандин агьалийрин чӀехи пай я.[1][2] Абурухъ са медениятдин къайдаяр ава ва абур хайи чӀал хьиз къажар чӀалал рахазва.[3][4][5] РагъакӀидай патан дуьньяда (РагъакӀидай пата) «перс» гаф виликдин вахтара халкьдин кьетӀен тӀвар хьиз туш, вири Ирандин агьалияр къалурдай тӀвар хьиз кьатӀазвайтир, ама и кьатӀанвал XX виш йисуз элкъвезва маск1а.

Къажарар чи деврандилай вилик IX виш йисалди Ц1уру-Ирандин нухарикай юкьал атанвайди я, абур Къажардиз (гьакӀни «дуьз Персия» лугьуда ва ам Ирандин Фарс вилаятдихъ галаз сад я) куьч хьана атанвайди я.[6][7] Персар, курдар ва маса ирандин кавмеяр сифте яз чи деврандилай вилик кьвед лагьай агъзур йисара Юкьван Азиядай Ирандиз куьч хьанватӀани,[8] генетикадин чешмейри къалурзава хьи, къенин йикъан иранвияр чӀехи пай тек са Юкьван Азиядин куьч хьанвайбурукай туш, абур Ирандин кьунтӀ чилерин дегь заманадин макьамдин агьалийрикай юкьал атанвайди я (и кар этникадин дестадилай ва дестадал кьатӀазмач).[9] Чпин заманадин маса халкьарихъ ва медениятрихъ галаз санал, абуру дуьньядин виридалайни къуватлу империярикай са бязибур арадал гъана ва абурал гьукум авуна,[10][7] а империяр дегь Къатта-Юкьван РагъэкъечӀдай патан чилера ва абурулай яргъарал чпин чӀехи медениятдин, сиясатдин ва жемиятдин таъсирдин патахъай гегьеншдиз малум я.[11][12][13] Персари устадвилиз (искусство) ва илимдиз чӀехи пай ганва,[14][15][16] ва персрин литература Ирандин къенени ва адан къецепатани дуьньядин виридалайни кьетӀен кӀвек авай литературадин адетарикай сад я.

  1. ↑ Country Profile: Iran. Library of Congress – Federal Research Division (May 2008).
  2. ↑ Iran Census Results 2016 Архивация 23 декабрь 2015 йисан. United Nations
  3. ↑ Nomads in Postrevolutionary Iran: The Qashqa'i in an Era of Change. — Routledge, 2014. — P. xxii. — ISBN 978-1-317-74386-6.
  4. ↑ Assessing Grammar: The Languages of Lars. — Multilingual Matters, 2012. — P. 169. — ISBN 978-1-84769-637-3.
  5. ↑ Шаблон:Cite encyclopedia
  6. ↑ Шаблон:Cite encyclopedia
  7. 1 2 Ошибка цитирования: Неверный тег <ref>; для сносок "book2" не указан текст
  8. ↑ Iran - Ethnic Groups, Languages, Religions | Britannica  (инг.) (18 July 2026).
  9. ↑ (September 2019) «Distinct genetic variation and heterogeneity of the Iranian population». PLOS Genetics 15 (9). DOI:10.1371/journal.pgen.1008385. ISSN 1553-7404. PMID 31550250.
  10. ↑ Шаблон:Cite encyclopedia
  11. ↑ Farr Edward. History of the Persians. — Robert Carter, 1850. — P. 124–7.
  12. ↑ Roisman & Worthington 2011, p. 345.
  13. ↑ Durant Will. Age of Faith. — Simon and Schuster. — P. 150.
  14. ↑ Ошибка цитирования: Неверный тег <ref>; для сносок "burke" не указан текст
  15. ↑ Ошибка цитирования: Неверный тег <ref>; для сносок "Persian presence" не указан текст
  16. ↑ Ошибка цитирования: Неверный тег <ref>; для сносок "Bertold Spuler" не указан текст