ХIафиз
«Х1афиз» (араб. حَافِظٌ — «рикIел хуьдайди; хуьнуьгчи») — Къуръан вири рикIел хуьзвай кас я. Къуръандин вири суаяр яни 144 сурани рик1ел чирна рик1ел хвенвай мусурман (азбар авунвайди).
Къуръандин хафизар
[дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]Гзафвилин кьадарда и гаф «х1афаза» (араб. حَفَظَةٌ) ва я «х1уффаз» (араб. حُفَّاظٌ) хьиз жеда. Къуръан вири сивяй (назусть, азбар) чидай ксариз гьакI лугьуда. Абуруз гьакIни «х1афиз ал-Къуръан» лугьузва. Х1афизар гьакIни цIудралди агъзури гьадисар абурун гуьгъуьнлай атай ксарин (передатчикрив) къайдада рикIел хуьзвай, гьакIни гьадисар агакьарзавайбурун кьетIенвилер, абурун аманатвал (надежность), дуьзвал, хатаяр ва гъалатIар чидай мух1аддисар я.
Хафизар гьадисрин чирвилерик (гьадисведениида)
[дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]Исламдин ирсинин ва сифте кьилин чешмейрин амукьунда сивяй-сивиз агакьариз хьунин адетди чIехи роль къугъвана. Къуръандин аятар ва гьадисар гьа Пайгъамбар Мух1аммад саллалах1у алейхи ва саллам амукьнвай хьайи девирдилай гатIумна кьетIендиз рикIел хуьз (заучивать) авуна хуьзвай ва несилрилай несилрив агакьарзавай. Исламдин ирсинин хуьнуьгчияр гьакI х1афизар тир. Къуръан ва х1адисар сивяй-сивиз несилрив агакьариз хуьнин адет, кхьинин къайдадихъ галаз санал, чи йикъариз кьванни давамет жезва.
Шамсуддин ас-Сах1авиди вичин шейх Ибн Х1аджар ал-Аскаляни аш-Шафиидин биографида кхьизва: «За вичин хатIадалди кхьенвай, Аллагьди адаз регьмет аяй, икI кIелна:
«Имамрин вилик эцигнавай шартIар ава. Эгер и шартIар гьадисар агакьарзавай касдин (передатчикдин) кьетIенвилерик кьатIанваз хьайитIа, абуру адаз хафиз лугьуда. И шартIар агъадихъ галайбур я:
- х1адисар кIватIунин кардал машгьур хьун,
- абур чара ксаривай чарчерай (кагъазрилай) тушиз, ччандиз (живъё) сивяй-сивиз къачун,
- гьадисар агакьарзавайбурун дережаяр ва чирвилер чин,
- «жарх ва та’диль» (дискредитация ва рекомендация) паталай абурун гьал-агьвал чин,
- дуьз х1адисар зайифбурукай чара ийиз алакьун,
- вичи рикIел хуьзвай ва сивяй кIелзавай х1адисар, вичиз рикIел хуьз таватур тирбурулай гзаф хьун,
- гьадисрин чIехи пай текстар вири сивяй (мезрей) лугьунин алакьунар авайла.
Эгер и шартIар гьадисар агакьарзавай касдин патав кIватI хьайитIа, адаз х1афиз лугьуда».
Лезгийрин Къуръандин х1афизар
[дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]Гъуьгъвер (Хив) мухъан Къванц1ил хуьрей Амир Ал-Лекзи Ад-Дагистани 9 йиса аваз х1афиз хьана.[1]
Ч1уьдхуьр(Докъузпара) мухъан Мискич хуьрей Залрин сихилдай Солих1 25 йиса аваз х1афиз хьана[2]
Баянар
[дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]- ↑ Амир Ал-Лекзи ’ад-Дагистани (род. 2012) — лезгинский хафиз. Выучил Священный Коран за шесть лет. Живёт в Египте последние семь лет. Уроженец села Конциль (лезг. Къвацел) Хивского района Дагестана.
- ↑ https://lezgigazet.ru/archives/398857