Ингуш чӀал

Ингуш чӀал
Вичин тӀвар:	ГӀалгӀай мотт
Уьлквеяр:	Ингушетия
Официал статус:	Ингушетия
Рахазвайбурун кьадар:	тахминан 500 000 кас
Классификация
Категория:	Нах-дагъустандин чӀалар
Нах-дагъустандин чӀалар Нах чӀаларин хзан Ингуш чӀал
Кхьинар:	кирилл графика
ЧӀаларин кодар
ГОСТ 7.75–97:	инг 205
ISO 639-1:	—
ISO 639-2:	inh
ISO 639-3:	inh

Ингуш чӀал, тахьайтӀа гъалгъай чӀал (ингуш. гӀалгӀай мотт) — гъалгъаяр рахазвай чӀал я. Нах-дагъустан чӀаларин хизандин нах чӀаларин хелик акатзава, чеченни бацби чӀаларихъ галаз. Гегьенш я Ингушетия республикада, ва кефер патан Осетиядин «пригородный» районда. ГьакӀани, и чӀалал рахазвайбур ава Туьркиядани Къазахстанда.

Классификация

Гъалгъай чӀал нах-дагъустан чӀаларин хизандин нах хелик акатзава. Гъалгъайни нохчи чӀалар сад-садаз мукьвабур я, гъавурда акьаз жедай кьван мукьва. Нохчи чӀалан галанчӀожни акки нугъатар гъалгъай чӀала мукьвабур я.

Адетдалди, гъалгъай чӀал нугъатарал пай хьун хиве кьазвач.

Ингуш гьарфарган

1938-й йисалай къенин гьарфарган гьукуматдин дережадал кардик ква:

А а	Аь аь	Б б	В в	Г г	ГI гI	Д д	Е е
Ё ё	Ж ж	З з	И и	Й й	К к	Кх кх	Къ къ
КӀ кӀ	Л л	М м	Н н	О о	П п	ПӀ пӀ	Р р
С с	Т т	ТӀ тӀ	У у	Ф ф	Х х	Хь хь	ХI хI
Ц ц	ЦӀ цӀ	Ч ч	ЧӀ чӀ	Ш ш	Щ щ	Ъ ъ	Ы ы
Ь ь	Э э	Ю ю	Я я	Яь яь	I

Виликди кхьинардайвал кардик кутва жезвай араб кхьинар, латин кхьинар (1928-1938-й йисара ССРГда), ва жеди гуржи кхьинар, эпизодрал.

Нохчи гьарфаргандикай са ОЬ гьарф тахьунал тафават авайди я.

Лексика

Гьалгъай чӀалан лексика сифте нах чӀаларин лексикадикай ибарат я. ГьакӀани ква гуржи, осетин, тюрк, араб, фарс, урус, интернационал гафарин са кьадарни.