Грекрин алфавит

Википедия Cайтдихъай
ЭлячӀун иниз: Навигация, Жугъурун
Greekalphabet.svg
Грекрин алфавит
Αα Альфа Νν Ню
Ββ Бета Ξξ Кси
Γγ Гамма Οο Омикрон
Δδ Дельта Ππ Пи
Εε Эпсилон Ρρ Ро
Ζζ Дзета Σσς Сигма
Ηη Эта Ττ Тау
Θθ Тета Υυ Ипсилон
Ιι Йота Φφ Фи
Κκ Каппа Χχ Хи
Λλ Лямбда Ψψ Пси
Μμ Мю Ωω Омега
Кьиспес
Архаик чкадин жюреяр
Greek Digamma normal.svg · Хета · Сан · Цан · Коппа · Greek Sampi Ionian.svg
Лигатураяр (ϛ, ϗ, ȣ) · Диакритикаяр
Цифраяр: Greek letter Stigma.svg (6) · Greek Koppa lamedh-shaped.svg (90) · Sampi.svg (900)
Маса чӀалар
Бактрий · Копт · Албан
Микит лишанар

Гре́крин алфавит — грек чӀалан гьакӀни грек хелдин масса чӀаларин алфавит. Ам чи эрадин вилик IX виш йисан эхирдай ва я ч.э.в. VIII виш йисан сифте кьилерай гилалди датӀана кардик ква. Аквадай гьалда, грек алфавит, ахъа тир ва ахъа тушир ванар чара лишанрив къалурзавай садлагьай алфавит тир. Алфавитда 26 гьарф ава, идалайни гъейри класиик девирдай вилик грек чӀалан бязи нугъатра мад 4 гьарф - Ϝ, ϝ (дигамма), Ϻ, ϻ (сан), Ϙ, ϙ (коппа), Ͳ, ͳ (сампи) кардик квай. Классик грек чӀалал и кьуд дегь гьарфарикай садлагьай пуд гьарф цифраяр кхьин паталай кардик квай.

Тарих[Дуьзар хъувун]

Грекрин алфавит арадиз къвезвай финикрин кхьинрин пунал, амма галкӀунвал авач сифте грек кхьинихъ, цӀарцӀин кхьин Б ни кипрдин кхьин системадихъ.

Гьарфарин тlварар[Дуьзар хъувун]

Гьар гьарф финикрин алфавитди лугьузвай гафунал, гатlузвай гlа гьарфунлай; и ухшарди, садлагьай гьарфунин тlвар алеф («джунгав»), кьведлагьай гьарф — бет («кlвал»), пудлагьай гьарф — гимел («деве») гlакlни мсб..

Гьарфар кардик кутурла грек чlал кхьин авун патал, тlварар гьарфарин тlимил масакlа хьанавай грек фонологидин журедихъ. Икl алеф, бет, гимел хьанва алфа, бета, гамма, чпин мана михьиз квахьна. Геждаз цlийи гьарфар кутурла, амма масакlни хьайила, гlабриз мана авай тlварар ганвай. Месела, омикрон ни омега мана ава, «гъвечlи о» и «эке о».

Мана метлеб[Дуьзар хъувун]

Грек алфавит пун хьанва, гьадан къайдадив арадиз атанава бул алфавитар, булдаз чикlанавай Европада ни Мукьув Рагъакlидай пата, кардик квай кхьинрин системара, бул гьукуматра дунеди, гlабрин аради латин ни кирилл алфавитар.

Мадни гьарфар кардик кутазва халкь арадин символар хьиз математикадини маса илимра, кардик квай тlварар лугьун паталди элементар частицар, гъетерни маса шеэр.

Гьарфар[Дуьзар хъувун]

Гьарф ТӀвар Сесинал
лугьун
Финикрин
сифте ухшар
Латин
транслитерация
Сандин мана
дегь.-грек. визан-
тиядин
гилан. грек. лезги дегь.-грек. гилан. грек. дегь.-грек. гилан. грек.
Α α ἄλφα άλφα алфа [a] [aː] [a] алеф алеф a 1
Β β βῆτα βήτα бета (вита) [b] [v] бет бет b v 2
Γ γ γάμμα γάμμα
γάμα
гамма [g] [ɣ], [ʝ] гимель гимель g gh, g, j 3
Δ δ δέλτα δέλτα делта [d] [ð] далет далет d d, dh 4
Ε ε εἶ ἒ ψιλόν έψιλον эпсилон [e] хе хе e 5
Ζ ζ ζῆτα ζήτα дзета (зита) [dz], ахпа [zː] [z] заин заин z 7
Η η ἦτα ήτα эта (ита) [ɛː] [i] хет хет e, ē i 8
Θ θ θῆτα θήτα тета (фита) [tʰ] [θ] тет тет th 9
Ι ι ἰῶτα ιώτα
γιώτα
йота [i] [iː] [i], [j] йод йод i 10
Κ κ κάππα κάππα
κάπα
каппа [k] [k], [c] каф каф k 20
Λ λ λάβδα λάμβδα λάμδα
λάμβδα
лямбда (лямда) [l] ламед ламед l 30
Μ μ μῦ μι
μυ
мю (ми) [m] мем мем m 40
Ν ν νῦ νι
νυ
ню (ни) [n] нун нун n 50
Ξ ξ ξεῖ ξῖ ξι кси [ks] самех самех x x, ks 60
Ο ο οὖ ὂ μικρόν όμικρον омикрон [o] аин аин o 70
Π π πεῖ πῖ πι пи [p] пе пе p 80
Ρ ρ ῥῶ ρω ро [r], [r̥] [r] реш реш r (: rh) r 100
Σ σ ς σῖγμα σίγμα сигма [s] шин шин s 200
Τ τ ταῦ ταυ тау (таф) [t] тав тав t 300
Υ υ ὖ ψιλόν ύψιλον ипсилон [y], [yː]
(сифте [u], [uː])
[i] вав вав u, y y, v, f 400
Φ φ φεῖ φῖ φι фи [pʰ] [f] ахъатун-
чизвач
ph f 500
Χ χ χεῖ χῖ χι хи [kʰ] [x], [ç] ch ch, kh 600
Ψ ψ ψεῖ ψῖ ψι пси [ps] ps 700
Ω ω ὦ μέγα ωμέγα омега [ɔː] [o] аин аин o, ō o 800

Мадни килига[Дуьзар хъувун]

1000HA.png