Перейти к содержанию

Грекрин алфавит

Википедия:1000
Википедиядихъай
Грекрин алфавит
Αα Альфа Νν Ню
Ββ Бета Ξξ Кси
Γγ Гамма Οο Омикрон
Δδ Дельта Ππ Пи
Εε Эпсилон Ρρ Ро
Ζζ Дзета Σσς Сигма
Ηη Эта Ττ Тау
Θθ Тета Υυ Ипсилон
Ιι Йота Φφ Фи
Κκ Каппа Χχ Хи
Λλ Лямбда Ψψ Пси
Μμ Мю Ωω Омега
Кьиспес
Архаик чкадин жюреяр
 · Хета · Сан · Цан · Коппа ·
Лигатураяр (ϛ, ϗ, ȣ) · Диакритикаяр
Цифраяр: (6) · (90) · (900)
Маса чӀалар
Бактрий · Копт · Албан
Микит лишанар

Гре́крин алфавит — грек чӀалан гьакӀни грек хелдин масса чӀаларин алфавит. Ам чи эрадин вилик IX виш йисан эхирдай ва я ч.э.в. VIII виш йисан сифте кьилерай гилалди датӀана кардик ква. Аквадай гьалда, грек алфавит, ахъа тир ва ахъа тушир ванар чара лишанрив къалурзавай садлагьай алфавит тир. Алфавитда 26 гьарф ава, идалайни гъейри класиик девирдай вилик грек чӀалан бязи нугъатра мад 4 гьарф - Ϝ, ϝ (дигамма), Ϻ, ϻ (сан), Ϙ, ϙ (коппа), Ͳ, ͳ (сампи) кардик квай. Классик грек чӀалал и кьуд дегь гьарфарикай садлагьай пуд гьарф цифраяр кхьин паталай кардик квай.

Грекрин алфавит арадиз къвезвай финикрин кхьинрин пунал, амма галкӀунвал авач сифте грек кхьинихъ, цӀарцӀин кхьин Б ни кипрдин кхьин системадихъ.

Гьар гьарф финикрин алфавитди лугьузвай гафунал, гатӀузвай гӀа гьарфунлай; и ухшарди, садлагьай гьарфунин тӀвар алеф («джунгав»), кьведлагьай гьарф — бет («кӀвал»), пудлагьай гьарф — гимел («деве») гӀакӀни мсб..

Гьарфар кардик кутурла грек чӀал кхьин авун патал, тӀварар гьарфарин тӀимил масакӀа хьанавай грек фонологидин журедихъ. ИкӀ алеф, бет, гимел хьанва алфа, бета, гамма, чпин мана михьиз квахьна. Геждаз цӀийи гьарфар кутурла, амма масакӀни хьайила, гӀабриз мана авай тӀварар ганвай. Месела, омикрон ни омега мана ава, «гъвечӀи о» и «эке о».

Грек алфавит пун хьанва, гьадан къайдадив арадиз атанава бул алфавитар, булдаз чикӀанавай Европада ни Мукьув РагъакӀидай пата, кардик квай кхьинрин системара, бул гьукуматра дунеди, гӀабрин аради латин ни кирилл алфавитар.

Мадни гьарфар кардик кутазва халкь арадин символар хьиз математикадини маса илимра, кардик квай тӀварар лугьун паталди элементар частицар, гъетерни маса шеэр.

Гьарф ТӀвар Сесинал
лугьун
Финикрин
сифте ухшар
Латин
транслитерация
Сандин мана
дегь.-грек. визан-
тиядин
гилан. грек. лезги дегь.-грек. гилан. грек. дегь.-грек. гилан. грек.
Α α ἄλφα άλφα алфа [a] [aː] [a] алеф алеф a 1
Β β βῆτα βήτα бета (вита) [b] [v] бет бет b v 2
Γ γ γάμμα γάμμα
γάμα
гамма [g] [ɣ], [ʝ] гимель гимель g gh, g, j 3
Δ δ δέλτα δέλτα делта [d] [ð] далет далет d d, dh 4
Ε ε εἶ ἒ ψιλόν έψιλον эпсилон [e] хе хе e 5
Ζ ζ ζῆτα ζήτα дзета (зита) [dz], ахпа [zː] [z] заин заин z 7
Η η ἦτα ήτα эта (ита) [ɛː] [i] хет хет e, ē i 8
Θ θ θῆτα θήτα тета (фита) [tʰ] [θ] тет тет th 9
Ι ι ἰῶτα ιώτα
γιώτα
йота [i] [iː] [i], [j] йод йод i 10
Κ κ κάππα κάππα
κάπα
каппа [k] [k], [c] каф каф k 20
Λ λ λάβδα λάμβδα λάμδα
λάμβδα
лямбда (лямда) [l] ламед ламед l 30
Μ μ μῦ μι
μυ
мю (ми) [m] мем мем m 40
Ν ν νῦ νι
νυ
ню (ни) [n] нун нун n 50
Ξ ξ ξεῖ ξῖ ξι кси [ks] самех самех x x, ks 60
Ο ο οὖ ὂ μικρόν όμικρον омикрон [o] аин аин o 70
Π π πεῖ πῖ πι пи [p] пе пе p 80
Ρ ρ ῥῶ ρω ро [r], [r̥] [r] реш реш r (: rh) r 100
Σ σ ς σῖγμα σίγμα сигма [s] шин шин s 200
Τ τ ταῦ ταυ тау (таф) [t] тав тав t 300
Υ υ ὖ ψιλόν ύψιλον ипсилон [y], [yː]
(сифте [u], [uː])
[i] вав вав u, y y, v, f 400
Φ φ φεῖ φῖ φι фи [pʰ] [f] ахъатун-
чизвач
ph f 500
Χ χ χεῖ χῖ χι хи [kʰ] [x], [ç] ch ch, kh 600
Ψ ψ ψεῖ ψῖ ψι пси [ps] ps 700
Ω ω ὦ μέγα ωμέγα омега [ɔː] [o] аин аин o, ō o 800