Кьибле Канададин инуит чӀал
| Кьебле Канададин инуит чӀал Inuktitut |
|
| Уьлквеяр: | Канада |
| Офицал чӀал: | Канада (Нунавут ва Вини-чапла патан чилер) |
| Классриз ччара хьун | |
| Категория: | Кеферпатан Америкадин чӀалар |
| — | |
| Кхьинар: | инуит алфиб, латин алфиб |
| ЧӀалан кодар | |
| ISO 639-1: | iu |
| ISO 639-2: | iku |
| ISO 639-3: | ike |
Кьибле Канададин инуит чӀал ва икӀа Инуктитут чӀал — (ину. ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ Inuktitut ; ингл. Inuktitut, Eastern Canadian Inuit language) — чӀал Кьибле Канададин инуит халкьдин эскимос-алеут чӀаларин. Рахазай ксар амма чӀалал Чапла Канадада 35 000 инсан кьван. Офицал чӀал Канадада (Нунавут ва Вини-чапла патан чилер).
Кьибле Канададин инуит нугъатар ва рахунар
[дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]- Kivalliq (инуит ᑭᕙᓪᓕᕐᒥᐅᑦ Kivallirmiut, Kivallirmiutut, Kivallirmiutun, Inuktitun; ингл. Kivalliq, Keewatin dialect, Caribou dialect, Caribou Inuit (sensu stricto)). Нунавутда ᖃᒪᓂᑦᑐᐊᖅ (Qamanittuaq/Baker Lake) ва ᑎᑭᕋᕐᔭᖅ (Tikirarjuaq/Whale Cove) шегьерарда.
- Qaernermiut (ингл. Qairnirmiut subdialect). Рахунар: Qaernermiut, (?) Harvaqtormiut
- Hauneqtormiut ва икӀа Kangiqliniqmiut (ингл. Hauniqturmiut subdialect)
- Padlermiut (ингл. Paallirmiut subdialect)
- Ahiarmiut (ингл. Ahiarmiut subdialect)
- Aivilik (инуит Aivilingmiutut, Inuktitut; ингл. Aivilik dialect, Walrus Inuit). ᓴᒡᓕᖅ (Sagliq/Southampton Island), ᐃᒡᓗᓪᓕᒑᕐᔪᒃ (Igluligaarjuk/Chesterfield Inlet) ve ᑲᖏᖅᖠᓂᖅ (Qangiqłiniq/Rankin Inlet) шегьерарда.
- Sallirmiut (ингл. Southampton subdialect)
- Rankin (ингл. Rankin subdialect). Рахунар: Aivilingmiut, (?) Amitormiut
- Кеферпатан Qikiqtaaluk (инуит Qikiqtaaluk uannangani, Inuktitut; ингл. North Baffin dialect, North Qikiqtaaluk dialect). Нунавутда ᐃᒡᓗᓕᒃ (Iglulik/Igloolik), ᓴᓂᕋᔭᖅ (Sanirajaq/Hall Beach), ᒥᑦᑎᒪᑕᓕᒃ (Mittimatalik/Pond Inlet), ᑲᖏᖅᑐᒑᐱᒃ (Kangiqtugaapik/Clyde River), ᐃᒃᐱᐊᕐᔪᒃ (Ikpiarjuk/Arctic Bay), ᓇᓂᓯᕕᒃ (Nanisivik), ᖃᐅᓱᑦᑐᖅ (Qausuittuq/Resolute) ve ᐊᐅᔪᐃᑦᑐᖅ (Aujuittuq/Grise Fiord) шегьерарда.
- Tununirmiut (ингл. Tununirmiut subdialect). Рахунар: Nedlungmiut, Tununirusirmiut, Tununermiut, Mittimatalingmiut [халкь] Mittimatalingmiutut [чӀал], Aggomiut, (?) Pilingmiut
- Iglulirmiut (ингл. Iglulingmiut subdialect)
- South Qikiqtaaluk (инуит Qikiqtaaluk nigiani, Inuttitut; ингл. South Baffin dialect (sensu lato), South Qikiqtaaluk dialect). Нунавутда ᑲᖏᖅᑐᒑᐱᒃ (Kangiqtugaapik/Clyde River), ᕿᑭᖅᑕᕐᔾᔪᐊᖅ (Qikiqtarjuaq/Broughton Island), ᐸᖕᓂᖅᑐᐅᖅ (Pangniqtuuq/Pangnirtung), ᐃᖃᓗᐃᑦ (Iqaluit/Frobisher Bay), ᑭᖕᒥᕈᒃ (Kingmiruk/Lake Harbour) ва ᑭᙵᐃᑦ (Kinngait/Cape Dorset) шегьерарда.
- Кьиблединни рагъэкъечӀдайдан арадин нугъат (ингл. Southeast Baffin subdialect, East Baffin dialect). Рахунар: Akudnirmiut, Padlimiut, Qinguamiut, Saumingmiut, Kingnaitmiut, Qinguamiut, Okomiut, Talirpingmiut
- Кьиблединни рагъакӀидайдан ара нугъат (ингл. Southwest Baffin subdialect, South Baffin dialect (sensu stricto)). Рахунар: Kingarmiut ва икӀа Sikosuilarmiut (ингл. Cape Dorset dialect), Akuliarmiut, Nugumiut, Qaumauangmiut
- Нунавик (инуит Inuttitut, Nunavimmiutitut, Nunavimiut; ингл. Nunavik dialect, Arctic Quebec Inuit). ᑰᑦᔪᐊᕌᐱᒃ (Kuujjuaraapik/Great Whale River), ᐅᒥᐅᔭᖅ (Umiujaq), ᐃᓄᑦᔪᐊᖅ (Inujjuaq/Inukjuak), ᐳᕕᕐᓂᑐᖅ (Puvirnituq), ᓴᓂᑭᓗᐊᖅ (Sanikiluaq), ᒣᓚᓯᒃᑯᑦ (Mailasikkut/Chisasibi), ᐊᑯᓕᕕᒃ (Akulivik), ᐃᕗᔨᕕᒃ (Ivujivik), ᓴᓪᓗᐃᑦ (Salluit), ᑲᖏᖅᓱᔪᐊᖅ (Kangiqsujuaq), ᖁᐊᖅᑕᖅ (Quaqtaq), ᑲᖏᕐᓱᒃ (Kangirsuk), ᐊᐅᐸᓗᒃ (Aupaluk), ᑕᓯᐅᔭᖅ (Tasiujaq), ᑰᑦᔪᐊᖅ (Kuujjuaq/Fort Chimo), ᑲᖏᖅᓱᐊᓗᑦᔪᐊᖅ (Kangiqsualujjuaq), ᑕᕐᐸᖓᔪᖅ (Tarpangajuq) ва ᑭᓪᓕᓂᖅ (Killiniq/Port Burwell) шегьерарда.
- Tahagmiut ва икӀа Tarramiut [халкь] Tarramiutut ва икӀа Taqramiutut [чӀал]. Рахунар: Nuvugmiut, Ungavamiut, Tahagmiut
- Siqinirmiut. Рахунар: Koksoakmiut, Kangiqsualujjuamiut, Kidlinungmiut
- Itivimiut
- Qikirtamiut (ингл. Belcher Islands Inuit)
- Нунатсиавут ва икӀа Лабрадор (инуит Inuttut, Inuttitut, Nunatsiavummiutut, Labradorimiutut; ингл. Labrador Inuttut, Labrador Inuttitut). Naini (Nain), Hopedale, Maqûvik (Makkovik), Ukkusitsalik (Davis Inlet), Vaali (Goose Bay-Happy Valley), Nutâk (Nutak), Hebron†, Tikirarsuarusik (Rigolet) шегьерарда.
- Кеферпатан Нунатсиавут (ингл. Northern Labrador subdialect, Labrador Inuttut (sensu stricto)). Рахунар: Kongithlushuamiut, Chuckbuckmiut, Nunenumiut, Avitumniut
- Риголет (ингл. Rigolet subdialect, Rigolet Inuttut). : Aivitumiut, (?) Netcetumiut, (?) Puthlavamiut
Инуит ва Латин алфиб
[дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]| куьруь | йаргъи | латин | куьруь | йаргъи | латин | куьруь | йаргъи | латин | эхир | латин | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ᐃ | ᐄ | i (ii) | ᐅ | ᐆ | u (uu) | ᐊ | ᐋ | a (aa) | ᐦ | h | |||
| ᐱ | ᐲ | pi | ᐳ | ᐴ | pu | ᐸ | ᐹ | pa | ᑉ | p | |||
| ᑎ | ᑏ | ti | ᑐ | ᑑ | tu | ᑕ | ᑖ | ta | ᑦ | t | |||
| ᑭ | ᑮ | ki | ᑯ | ᑰ | ku | ᑲ | ᑳ | ka | ᒃ | k | |||
| ᒋ | ᒌ | gi | ᒍ | ᒎ | gu | ᒐ | ᒑ | ga | ᒡ | g | |||
| ᒥ | ᒦ | mi | ᒧ | ᒨ | mu | ᒪ | ᒫ | ma | ᒻ | m | |||
| ᓂ | ᓃ | ni | ᓄ | ᓅ | nu | ᓇ | ᓈ | na | ᓐ | n | |||
| ᓯ | ᓰ | si | ᓱ | ᓲ | su | ᓴ | ᓵ | sa | ᔅ | s | |||
| ᓕ | ᓖ | li | ᓗ | ᓘ | lu | ᓚ | ᓛ | la | ᓪ | l | |||
| ᔨ | ᔩ | ji | ᔪ | ᔫ | ju | ᔭ | ᔮ | ja | ᔾ | j | |||
| ᕕ | ᕖ | vi | ᕗ | ᕘ | vu | ᕙ | ᕚ | va | ᕝ | v | |||
| ᕆ | ᕇ | ri | ᕈ | ᕉ | ru | ᕋ | ᕌ | ra | ᕐ | r | |||
| ᕿ | ᖀ | qi | ᖁ | ᖂ | qu | ᖃ | ᖄ | qa | ᖅ | q | |||
| ᖏ | ᖐ | ngi | ᖑ | ᖒ | ngu | ᖓ | ᖔ | nga | ᖕ | ng | |||
| ᙱ | ᙲ | nngi | ᙳ | ᙴ | nngu | ᙵ | ᙶ | nnga | ᖖ | nng | |||
| ᖠ | ᖡ | łi | ᖢ | ᖣ | łu | ᖤ | ᖥ | ła | ᖦ | ł |
Грамматика
[дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]| теквилин нумер |
къушавилин нумер |
гзафвилин нумер |
лезгидал |
| ᐃᖃᓗᒃ iqaluk | ᐃᖃᓘᒃ iqaluuk | ᐃᖃᓗᐃᑦ iqaluit | балугъ |
| ᐃᕐᖑᓯᖅ irngusiq | ᐃᕐᖑᓰᒃ irngusiik | ᐃᕐᖑᓰᑦ irngusiit | сукӀра |
| ᓵ saa | ᓵᒃ saak | ᓵᑦ saat | стол |
| ᑎᑎᕋᐅᑦ titiraut | ᑎᑎᕋᐅᑏᒃ titirautiik | ᑎᑎᕋᐅᑏᑦ titirautiit | pencil |
| ᐅᑳᓚᐅᑦ uqaalaut | ᐅᑳᓚᐅᑏᒃ uqaalautiik | ᐅᑳᓚᐅᑏᑦ uqaalautiit | телефон |