Терек

Википедия Cайтдихъай
ЭлячӀун иниз: Навигация, Жугъурун

Disambig.svg И терминдин муькуь манаярни ава, килига: Терек (манаяр).

Терекдин гьавиз

Терек — Урусатда, Кефер патан Кавказда авай вацӀ я. Кавказдин вацӀарикай виридалайни яргъибурукай сад я.

Чилинмикит[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Терек вацӀу вичин кьил Кавказан ЧӀехи цӀиргъенилай, Трус кама авай 2 713 метр кьакьан Зилга-Хох муркӀадилай къачузава. Грузиядин чилелай физава, Кефер патан Осетиядай, Къабарди-Балкъардилай, Ставропол крайдилай, Чечняни Дагъустандай. ВацӀун яргъивал 623 км я, бассейндин гьяркьуьвал 43 200 км². Кьулан аватун 4,40 м/км я. Сифте 30 км Кавказан ЧӀехини Къвалан цӀиргъерин арадай физава, ахпа кефер патахъ элкъуьрна Къвалан цӀиргъяй физава (Дарьял кама, Рагарин цӀиргъни ЧӀулав сувар; Владикавказ шегьердилай суварин вилик гвай дуьзендал физава, гьа ана ада пара ятар авай вацӀар вичиз кьабулзава: Гизельдон, Ардон, Урух, Малка (Баксан галаз). Малкадин сивелай къумаринни палчухдин кьеряй физава, пара островар авай. Сунжа вацӀалай агъухъ Терек са шумуд чхелрал пай жезва.

Аграхан заливда вацӀ Каспий гьуьлуьз ахвахь хъийизава, дельта туькӀуьрна (гьяркьуьвал 4 000 км²); чӀехи кьерен фидай рехъ са шумуд чкайрал масакӀа физава.

Гидрология[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

ВацӀун ятар кьабул авун акахьайди я, авайхьзавай ятарин 70 % гатунни гатфаринди я. Виридалайни пара ятар августда къвезава, тӀимил — февралдиз. Йисанкьулан яд авай кьван — 530 км я (Владикавказдивай) 34 м³/с, 16 км сивелай 305 м³/с. Ругъувал 400—500 г/м³. Йисан къене Терекди 9дилай 26 млн тонндалди зтӀар акъудзава.

Баянар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

ЭлячӀунар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]