Шемаха

Википедия Cайтдихъай
ЭлячӀун иниз: Навигация, Жугъурун
Азербайжандин пайдах Шегьер
Шемаха
Герб
Герб
Уьлкве
Азербайжан
Муниципал район
Статус
1938 йисуз шегьердин статус къачунва
Агьалияр
36 800 кас (2012)
Миллетар
Динар
Сятдин чӀул
Телефондин код
+994 020 26
Почтунин индекс
AZ 3800
Автомобилдин код
38
Официал сайт
http://www.shamaxi-ih.gov.az
 (урус)  (инг.)
Шемаха (Азербайжан)
Green pog.svg
Шемаха
Red pog.svg
Баку

Шемаха (азер. Şamaхı) — Азербайжан республикадин Шемаха районда авай шегьер. Райондин администрациядин юкь я.

География[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Шегьер ЧIехи Къавкъаздин суварин кьиблединни-рагъэкъечIдай патан хушарал, 800 метр кьакьандал, ПIирсаат вацIун дугунал ала. Баку шегьердилай 122 км яргъал ала. Шегьер пуд патай сувари элкъуьрна юкьва тунва: кефердихъай — Бинаслы ва Гушган сувар, кефердинни-рагъакIидай пата — Пирдиреки ва Рушан-КIеле сувар, рагъакIидай патайни — Мейсери сув. Шемахадин кьиблепатайтIуз Зогалавай вацI авахьзава.

Тарих[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Шегьердин кефердинни-рагъакIидай пата кьиле фейи археологиядин эгъуьнрин нетижада, V—IV виш йисариз талукь тир дегь чIаван шегьердин амукьаяр дуьздал акъуднай.

Алпан уьлкведин шегьеррикай сад тир Шемахадин тIвар Птоломеян тарихдин гъиливкхьинра Кемахея хьиз гьатнава. Дегь Шемахадин харапIаяр гилан шегьердилай рагъакIидай пата ала ва 50 гектардилай гзаф майдандал экIя хьанва.

X виш йисуз Шемаха Ширван гьукуматдин кьилин шегьер хьанай.

1222 йисуз яргъал гагьда фейи ягь-ягъунрилай кьулухъ Шемаха монгол-татаррин кьушунрин паталай дяведалди къачуна барбатIнай [1].

1721 йисуз I-й Сурхай-хан, Гьажи Давуд ва Агьмедхан уцми санал Шемаха ва Генже шегьерар кьазва.

1957 йисуз шегьердилай 22 км мензилда виликан Советрин Союздин чIехи метлеб авай объектрикай сад тир — Шемахадин астрофизикадин обсерватория туькIуьрнай.

Агьалияр[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Брокгаузан ва Ефронан Энциклопедиядин гафарганди гузвай малуматрив кьурвал, XIX виш йисан эхирда Шемаха шегьерда 20 008 касди уьмуьрзавай (10 450 итим, 9558 паб), абурукай: 79 % — азербайжанар, 18 % — эрменияр, 3 % — урусар тир. Мусурманрикай 22 % сунияр, амайбурни шиияр тир.

Чкадин жемятрин кьилин машгъулатар малдарвал, гамархрунвал ва чехир гьазурун тир.

1989 йисуз кьиле фейи агьалияр сиягьриз къачунин нетижайриз килигна, шегьерда 24 681 кас авай. 2010 йисуз агьалидин кьадар 31 704 агакьнай.

ТIвар-ван авай ксар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Стха-шегьерар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Эдебият[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Баянар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

ЭлячӀунар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Шаблон:Шемаха райондин яшамиш жезвай чкаяр