Кьвепеле

Википедия Cайтдихъай
ЭлячӀун иниз: Навигация, Жугъурун
Шегьер
Кьвепеле
Кьвепеле
Уьлкве
Азербайжан
Регион
Шеки-Закаталадин экономикадин регион
Муниципал район
Виликан тӀварар

Куткашин (1920 йисалди)

Куткашен (1920-1991)
Статус
1973 йисуз шегьердин статус къачунва
Майдан
1548 км²
Агьалияр
12,8 агъзур кас
Миллетар
Динар
Сятдин чӀул
Телефондин код
+994 16076
Автомобилдин код
36
Кьвепеле (Кьвепеле район)
Кьвепеле

Кьвепеле — Азербайжан республикадин Кьвепеле райондин администрациядин юкь ва кьилин шегьер. 1973 йисалди посёлок тир.

География[Дуьзар хъувун]

Шегьер Кьвепеле райондин рагъэкъечӀдай пата, Базар-Юрт ва Туфан суварин кӀамун агъа кьиле, ЧIехи Къавкъаздин суварин ценера, Дамирапаранчай вацIун эрчӀи къерехда чка кьунвайди я.

Шегьердин майдан 1548 км² кьван я.

Тарих[Дуьзар хъувун]

Гилан Кьвепеле шегьер тарихдин дегь Кьвепеледилай кефердинни — рагъэкъечӀдай патахъ 15 км яргъал алайди я. Са чӀавуз ам Къавкъаз Алпандин кьилин юкь тир, гуьгъуьнлай ам галай — галайвал Ширваншагьрин гьукуматдин ва Шеки ханвалдик акатнавай.

XVIII виш йисуз Кьвепеледин чилера гъвечӀи феодалвилин форма — Къуткъашендин султIанат арадал атанвай. Са тӀимил вахтунилай и султӀанат Шеки ханвалдик акатнавай ва шекидин ханри тайинарнавай наибрин регьбервилик квай. Шеки ханвал терг хьайидилай кьулухъ и чилер Урусатдин Империядин Елизаветополь губерниядин Нуха уезддик акатнавай. Урусат Империядик квай чӀавуз шегьердин тӀвар — Къуткъашин (Куткашин)[1], ва 1920 йисалай — Къуткъашен хьанвай. Гуьгъуьнлай, 1930 йисуз Къуткъашен район арадал гъанвай (гилан Кьвепеле район). 1991 йисуз райондин тӀвар дегь Кьвепеле шегьердин гьуьметдай «Кьвепеле район»-диз масакӀа хъувунвай.[2]


Агьалияр[Дуьзар хъувун]

1989 йисуз кьиле тухвай вирисоюздин агьалияр сиягьдиз къачунин нетижайрин малуматрив кьурвал, Кьвепеле шегьердин агьалийрин кьадар 13 190 тир.[3]

Экономика[Дуьзар хъувун]

Шегьерда «Гилан» тӀвар алай консерваяр расзавай завод, гьакӀни цементдин ва туьтуьндинни-ферментациадин заводар кардик ква. 2010 йисуз ина голландиядин «Beltmann» маркадин фортепианояр расзавай фабрика эксплуатациядик вуганвай.

Туризм[Дуьзар хъувун]

Шегьердиз туризмдин гзаф чӀехи потенциал ава. Кьвепеледин къерехда «Ай ишигъы» (Вацран экв) тӀвар алай ял ядай зона. Тамариз, сувариз финар, гъетер кьаз ва гъуьрчехъанвал кьилиз акъудзавай экскурсиядинни — туризмдин къуллугъ «Суван турбаза» ава. «Сагьил» тӀвар алай алай ял ядай зона Нохур вирин къерехда, Кьвепеле — Баку шосседилай 5 км яргъал алайди я. Туристривай, ина авай чарчарриз, тарихдинни — архитектурадин имаратриз килигиз ва муькуь иер чкайриз финар кьиле тухуз жеда.

Радиолокациядин станция[Дуьзар хъувун]

Кьвепеле шегьердилай тахминан 16 км кьибле пата Кьвепелпдин РЛС «Дарьял» ава. Им ракетайрин вигьирникай виликамаз хабар гузвай система я. Вилик Урусатдин арендадик квай.

Спорт[Дуьзар хъувун]

Шегьердин патай къугъвазвай, Азербайжандин чемпионрин премьер — лигада экъечӀзавай, «Кьвепеле» футболдин клуб ава. Клубдин бине 1995 йисуз кутунвай, алай чӀавуз клубдин кьилин тренер Англиядин кӀватӀал командадинни «Арсенал» клубдин виликан къугъвархъан Тони Адамс я.

ТӀвар — ван авай ксар[Дуьзар хъувун]

Исмаил бек Куткашенский — Урусат Империядин Армиядин генерал-майор, Пак Георгий ордендин садлагьай азербайжанви кавалер, зари. Ибрагим бек Мусабеков — тӀвар-ван авай зари.

Суьретар[Дуьзар хъувун]

Баянар[Дуьзар хъувун]

ЭлячӀунар[Дуьзар хъувун]

Кьвепеле райондин агьалийрин пунктар
Кьвепеле район картада Кьилин шегьер: Кьвепеле

Шегьервилин хуьрер: Бум  · Вандам  · Ниж


Хуьрер: Абрых  · Айдынхъишлах  · Байрамкохалы  · Бейли  · Былых  · Бунуд  · Бейуьк ПIирали  · Гьажиалылы  · Гьемзелли  · Гьезре  · ГъвечIи Эмили  · Дандиг  · Дашжа  · Дизахлы  · Дуружа  · Емишанлы  · Енгиже  · Жорлу  · Жигъателли  · Залам  · Зараган  · Зергерли  · Имамлы  · Камарван  · Кветуьклуь  · Курд  · Куьснет  · Кичик ПIирали  · Къарадейн  · Къарасу  · Къушлар  · Лацар  · Мамайлы  · Меликли  · Мегьамадагъалы  · Мыхлыкъовакъ  · Мирзебегли  · Муллашихали  · Ногьурхъишлах  · Овжулу  · Савалан  · Сары Гьажилы  · Сырт-Енгиже  · Силейли  · Сийитхъишлах  · Солгужа  · Султаннуха  · Тиканлы  · Тевле  · Топбагъ  · Туьнтуьл  · Улудаш  · Хырхатала  · ЦIийи Дизахлы  · ЦIийихуьр  · Чухур Кьвепеле  · Чанагбулах  · Чархана  · ЧIехи Эмили  · Шамлы  · Шефили  · Эмирван  ·

Юзбашеван  ·
Кьвепеле райондин пайдах