Арарат марз

Википедия Cайтдихъай
Перейти к навигации Перейти к поиску
Эрменистандин пайдах Арарат марз
арм. Արարատի մարզ
Арарат марздин пайдах Арарат марздин герб
Пайдах Герб
Ararat.svg
Кьилин шегьер:Арташат
ЧӀехи шегьерар:Арташат, Арарат, Веди, Масис
Уьлкве:Эрменистан
Административ паюн:4 шегьердин ва 91 хуьруьн муниципалитетар
МарзпетГарик Саргсян
Майдан:2 096 км²
Агьалияр:260 367 ксар. (3-лагьай)
 · Агьалидин чуькьуьнвал:124,22 ксар./км²
ЧӀал:эрмен
Телефондин код:
Сятдин чӀул:UTC+4:00
ISO 3166 код:AM.AR
Сайт:Официал сайт

Арарат марз, Арарат вилаят (эрм. Արարատի մարզ) — Эрменистандин кьиблединни рагъакIидай пата авай вилаят я (эрм. մարզ [марз]).

РагъакIидай пата Туьркиядихъ галаз, кьибле пата – Азербайжандинхъ галаз, кьиблединни рагъэкъечIдай патахъ – Вайоцдзор марздихъ галаз, рагъэкъечIдай патахъ – Гегархуник марздихъ кефердин патахъ – Котайк марздихъни меркездин округ тир Еревандихъ галаз, кефердинни рагъакIидай патахъ Армавир марздихъ са сергьятра ава.

Майдан — 2 096 км². Агьалияр — 260 367 кас. Агьалийрин къалинвал — 124,22 кас/км².

Административ юкь — Арташат я. Маса шегьерар — Арарат, Веди, Масис я.

Гилан вилаятдин кьил Гарик Саркисян я, ам 2018-лагьай йисан 1-лагьай июндиз тайинарна [1].

Шегьерни хуьрер[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Вилаятдин кьил - Гарик Саргсян

География[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Чилин кьадар — 2 096 км², вири уьлкведин майдандикай адал 7 % гьалтзава, и къалурзавай лишандиз килигна вилаят уьлкведин 9-лагьай чкадал ала. Ада гилан Эрменистандин

Вилаятди Арарат кьулувилин кьиблединни рагъэкъечӀдай пата чка кьунва. Адан кефердин пад Йерано сувари, рагъэкъечӀдай пад — Гегам, Дахнакни Мжкатар сувари, кьибледин пад УрцӀ сувари гьакӀни рагъакӀидай пад — Аракс вацӀу кьунва. Вилаятдин юкьва Ерах сувари чка кьунва. Кьулувилерал вилаятдин чилерикай 30 % гьалтзава, амайди — сувар я.

Виридалайни кьакьан сув — Спитакасар (3560 м), ам Гегам цӀиргъиник ква. Виридалайни аскӀан чка (801 м) Аракс дугуна ава.

Вилаятда тӀуз физвай вацӀарикай кьилинбур Аракс, Раздан, Азатни Веди язва. Марздин климат лап жуьреба-жуьрединди я. Ам лап агъада авай дугунра жеда акьалтӀдай кьурагь климатдин ва кьакьанвилерал жедай жив квай мекьи климатдин арада галтад жезва.

Хосров там[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Хосров там

Арарат вилаятда гьукуматди хуьзвай тӀебиатдин заповедник тир Хосров таму чка кьунва. Адан чилин кьадар 23213,5 га я. Там Гегам цӀиргъинин кьиблединни рагъакӀидай патан гуьнедал, гьакӀни Еранос, Дагнак, Ириц Лерни Хосровасар цӀиргъерин гуьнейрал экӀя хьанва. Ина къавкъаздин лекьенди уьмуьрзава, лап кьериз-кьериз гьалтзавай, «яру ктабдик» кутунвай вагьши гьайван я[2]. Эрменистанда 2019-лагьай йис къавкъаздин лекьендиз гьуьрметна[3].

Тарих[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Гилан Арарат марз 1995-лагьай йисан ноябрдин 7-лагьай йикъан административни территориал паюникай къанундалди арадал гъана. Ам Армениядин Арарат, Арташатни Масис районар сад авунин рекьелди туькIуьрнава.

Агьалияр[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

1991 1993 1995 1997 1999 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2010
Агьалияр 278 900 279 700 269 800 269 000 268 900 271 800 271 900 272 100 272 700 273 400 274 200 275 100 279 200
Шегьердин агьалияр 93 900 93 000 85 100 82 900 81 300 80 600 79 900 80 100 80 300 80 500 80 700 81 000 82 300
Чешме: ArmStat[4][5]

Баянар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

ЭлячӀунар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]