Шейх Жамалуддин

Википедия Cайтдихъай
Перейти к навигации Перейти к поиску
Шейх Жамалуддин
Малумат
Дидедиз хьайи чӀав:1788 йисан(1788)
Дидедиз хьайи чка:Кумух
Кьиникьин чӀав:1866 йисан(1866)
Гьукумат:Северо-Кавказский имамат
Ottoman flag.svg Осман империя
Пеше:факих, муршид

Шейх Жамалуддин, тамам тӀвар Сайид Джамалуддин ал-Гьусайни ал-Кибуди аль-Гъазигумуки ад-ДагъистаниДагъустандин руьгьани кардар, чIехи алим, накъшбанд тIарикъатдин шейх, Имам Шамилан муаллимрикай сад.

Уьмуьрдикай[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Шейх Жамаллуддин 1788 ва я 1792 йисуз Къумух хуьре (гилан Яхул районда) дидедиз хьана. Кеферпатан Къавкъаздин бязи хуьрера, гуьгъуьнлайни Усманрин империяда чирвилер къачур шейхаз дагъустандин халкьарин са шумуд чIал, араб, фарси ва туьрк чIаларни чидай. Араб эдебият, дегь девирдин ва мусурманвилин философия, фикх ва диндин этика дериндиз чирнай. Ам Къази-Кумухви Аслан хандин девирдин векил ва яхулви ятIани ада Ярагъ Мегьаммедавай тIарикъат кьабулна, адан уьмуьрдин са кьадар вахт Куьре магьалдин лезги халкьдихъ галаз алакъалу хьана. Адан гъилик чи лезги векилри чпиз чирвилер къачуна. Са чкадал къейднавайвал, Къази-Къумухдин хан Аслан бегдин гъилик Куьредин хуьрерни акатнавай. Адет яз и ханди вичиз кIани кьван мукьвабуруз ва дустариз, бубадин садакьа хьиз, аранда авай хуьрер багъишзавай. Яни, а хуьрерилай къачузвай харждин чIехи пай-багъишнавай касдиз амукьзавай. Гьа икI, Аслан ханди вичин чарар са-садахъ ийизвай письмоводитель Къази-Къумухви Жемаледдин-Гьуьссейназ, гьуьрмет авунин лишан яз Куьредин Астал тIвар ганвай СтIалрин пуд (Вини СтIал, Кьулан СтIал ва Агъа СтIал) хуьрер багъишнай.

Имамат терг хьайидалай кьулухъ ам 1861 йисуз Стамбул шегьердиз куьч хьана. 1866 йисуз рагьметдиз фена, Стамбулдин Къаража-Агьмед сурал кучукнава.

Эдебият[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

  • Гайдарбеков М. Антология дагестанских ученых. — Рукописный фонд ИИАЭ ДНЦ РАН. Ф. 3. Оп. 1. Д. 180. Л.4..
  • Магдиев С. Я. О письменном наследии шайха Джамалуддина из Газикумуха // Наука и молодежь: Сборник статей молодых ученых и аспирантов по гуманитарным проблемам. — Махачкала: 2004. — В. 5. — С. 11-15.
  • Магдиев С. Я. Социальная роль традиционного мусульманского духовенства // Материалы конференции «Взаимодействие государства и религиозных объединений: современное состояние и перспективы». — Махачкала: 2003.
  • Магдиев С. Я. Суфийские идеи в дагестанской арабоязычной литературе XIX в. // Наука и молодёжь. — Махачкала: 2003. — № 6.