Кьибле-Африкадин Республика

Википедия Cайтдихъай
ЭлячӀун иниз: Навигация, Жугъурун
Кьибле-Африкадин Республика
Republic of South Africa
Republiek van Suid-Afrika
Кьибле-Африкадин Республикадин пайдах Кьибле-Африкадин Республикадин герб
Пайдах Герб
South Africa (orthographic projection).svg
Гимн: Nkosi Sikelel' iAfrika / Die Stem van Suid-Afrika
Кьилин шегьер: Претория (официал),
Кейптаун (къанунар акъуддай),
Блумфонтейн (мегькемедин)
Шегьерар: Йогьаннесбург, Кейптаун, Дурбан, Претория
Аслутуширвал: 25 май 1961 (ЧӀехибританиядилай)
ЧӀал: Инглис, африкаанс, венда, зулу, коса, ндебеле, свати, кеферпатан сото, сесото, тсвана, тсонга
Идара авунин тегьер: Парламентдин республика
Кьил: Джейкоб Зума (президент)
Кгалема Мотланте (премьер-министр)
Майдан: 1 219 912 км² (21-лагьай)
 · Цин ччилин %: гъвечӀи
Агьалияр: 49 991 300 ксар. (25-лагьай)
 · Агьалийрин къалинвал: 41 ксар./км²
Пул: Кьибле-Африкадин ранд
КъВБ: 505,2 млрд. $ (26-лагьай)
 · АСКА КъВБ: 10 243 $
ИПВИ: 0,683 (129-лагьай)
Домен: .za
Телефондин код: +27
Сятдин чӀул: +2

Кьиблепатан Африкадин Республика ва Кьибле-Африкадин Республика[1] (ингл. Republic of South Africa; африкаанс Republiek van Suid-Afrika) — Кьиблепатан Африкада авай гьукумат.

3 кьилин шегьерар — Претория (официал), Кейптаун (къанунар акъуддай), Блумфонтейн).

Ксар — 50 млн.

Провинцияр[Дуьзар хъувун]

КьАР — унитар республика; 9 — провинцияни (ингл. province) 6 округар (шегьер дистриктар) (ингл. district) ва 46 районар акатзава.

Кьибле-Африкадин Республикадин провинцияр
КАРдин провинцияр
  1. РагъакӀидай патан Капдин провинция (Кейптаун)
  2. Кеферпатан Капдин провинция (Кимберли)
  3. РагъэкъечӀдай патан Капдин провинция (Бишо)
  4. Квазулу-Натал (Питермарицбург)
  5. Азад гьукумат (Блумфонтейн)
  6. Кефердинни рагъакӀидай патан арадин провинция (Мафекинг)
  7. Гаутенг (Йогьаннесбург)
  8. Мпумаланга (Нелспрёйт)
  9. Лимпопо (Полокване)

Ксар[Дуьзар хъувун]

Ксарин кьадардай Кь-пАР 26 чкадал ала. Гьукуматда 49,1 миллион кас яшамиш жезва. Эхиримжи къад йисан къене ксарин кьадар гьукуматда стӀунни дегиш жезвач. Гьич сакӀус тӀимил жезва. Къвез-къведайдивай лацубур Кь-пАРда тӀимил жезва. Папарин уьмуьр 50 йис яргъи я. Итимрин уьмуьр — 48 йис. ЧӀулавбур — 79,4 % Лацубур — 9,2 % Ранг алайбур (чӀехи пай мулатар) — 8,8 %. Индусарни амай азиатар азиаты — 2,6 % Сифте халкьдин хцабди къалурнай, 1911 йиса ина лацубур 22 % авай тир. 1980-лагьай йисал лацубурун пай 18 %дал агъуз хьана.

Дин[Дуьзар хъувун]

Гьукуматда са чӀехи дин авайди туш. Сионар (10 %), яхцӀурницӀудхъанбур (7,5 %), католикар (6,5 %), методистар (6,8 %), голланд реформатар (6,7 %), англиканар (3,8 %), амай хашпересар (36 %), мусурманар (1,3 %), маса динар (2,3 %), са падни кьун тавунвайбур (1,4 %), атеистар (15,1 %).

Экономика[Дуьзар хъувун]

Кь-пАР — Африкадин виридалайни девлетлу гьукумат я. Ам авай са гьукумат я Африкада, Пудлагьай Дуьньядик куткн тийидай. КъВП 2009-лагьай йисуз 505 млрд долл. Тир (26-лагьай чка дуьньяда). КъВП хкаж хьайи чӀавуз ам 5 %дин гележегда авай, 2008-лагьай йисуз — 3 %. Гьукумат гилалдани дуьньядин девлетлубурук квач. Гьукуматдихъ ацӀана чилин хийир зтӀар ава. Валюта: Кьибле патан Африкадин рэнд, гьамни 100 центдиз талукь я. Импорт: нафт, тӀуьн, химик щеэр. Экспорт: алмазар, къизил, платина, маншинар, автомобиляр. Импорт (91 млрд долл.) экспортдилай (86 млрд долл.) пара я.

Шикилар[Дуьзар хъувун]

Баянар[Дуьзар хъувун]

  1. Б.Б.Талибов, М.М.Гьажиев Лезгинско-русский словарь. — Дагестанский филиал академии наук СССР. Институт истории, языка и литературы. — Москва: Советская энциклопедия, 1966.

ЭлячӀунар[Дуьзар хъувун]

Африкадин гьукуматар
LocationAfrica.png Алжир · Ангола · Бенин · Ботсвана · Буркина Фасо · Бурунди · Габон · Гамбия · Гана · Гвинея · Гвинея-Бисау · Джибути · Демократиядин Республика Конго · Замбия · Зимбабве · Кабо-Верде · Камерун · Кения · Коморар · Кот-д'Ивуар · Кьибле-Африкадин Республика · Кьиблепатан Судан · Лесото · Либерия · Ливия · Мавритания · Маврикий · Мадагаскар · Малави · Мали · Марокко · Мисри ¹ · Мозамбик · Намибия · Нигер · Нигерия · Республика Конго · Руанда · Сан-Томени Принсипи · Сенегал · Свазиленд · Сейшел островар · Сомали · Судан · Сьера-Леоне · Танзания · Того · Тунис · Уганда · Чад · Экваториал Гвинея · Эритрея · Эфиопия · Юкьван-Африкадин Республика

Масадалай гьукуматар: Азор островар · Гьинди океандиз Британиядин ччил · Канар островар · Мадейра · Майотта · Мелилья · Пак тир Еленадин, Виниз-акъудундин ва Тристан-да-Кунья островар · РагъакӀидай патан Сахара · Реюньон · Сеута · Эпарсе островар


Кьабул тавунвай ва са кьадар кьабул авунвай гьукуматар: Азавад · Сахардин Араб Демократиядин Республика · Сомали гьукуматар: Авдаленд · Азания · Галмудуг · Джубаленд · Пунтленд · Сомалиленд · Хатумо · Химанни Хэб


¹ Са кьадардин Азиядин.

1000HA.png