Новая Коса

Википедия Cайтдихъай
Перейти к навигации Перейти к поиску
Урусатдин пайдах Хуьр
Новая Коса
Уьлкве
Урусат
Федерациядин субъект
Дагъустан
Муниципал район
Хуьруьнсовет
Агьалияр
664 кас (2010)
Миллетар
Динар
Сятдин чӀул
Почтунин индекс
368060
Автомобилдин код
05
Код ОКАТО
82 207 840 001
Космосдай акунар
Новая Коса (Дагъустан)
Orange pog.svg
Магьачкъала
Green pog.svg
Новая Коса
Новая Коса (Бабаюрт район)
Blue pog.svg
Бабаюрт
Green pog.svg
Новая Коса

Новая Коса, ЦIийи Коса (урусНовая Коса) — Дагъустан республикадин Бабаюрт районда авай хуьр. «Новая Коса» хуьруьнсоветдик акатзава.

География[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Хуьр Бабаюрт райондин рагъэкъечIдай пата, Аграхан заливдин кьерел, райондин юкь тир Бабаюрт хуьрелай 51 км яргъал ала.

Тарих[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Хуьруьн бине XIX виш йисуз иниз куьч хьанвай урусри гъетерин ватагаяр хьиз кутунай. Са тIимил геж иниз нугъаярни калмыкар куьчарнай. 1943 йисуз вири калмык агьалияр Сибирдиз акъуднай ва хуьре къедалди хьиз анжах нугъаяр амукьнай.

Агьалияр[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Йисариз килигна Новая Коса хуьруьн агьалийрин дегиш хьунин динамика:

Йис 2002 2010
Агьалияр 519[1] 664[2]

2010 йисан агьалияр сиягьдиз къачунин малуматрив кьурвал хуьре 664 касди уьмуьр ийизвай. Вири нугъаяр, суни - мусурманар я.

Экономика[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Совет береда хуьре, Аграхан заливда ва Терек вацIа осетр ва частик жуьредин гъетер кьунин чIехи колхоз кардик квай. Алай чIавуз хуьруьн агьалидин чIехи пай и заливда чинеба гъетер кьаз браконьервал ийизва.

Экологиядин проблемаяр[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Хуьр мукьвал-мукьвал Аграхан заливдин ва Терек вацIун ци акьалтIунрик акатзава. Хуьруьн элкъвена къваларив, ам чIехи цикай хуьзвай банд гала. 1970-й йисара Терек вацIу Аграхан заливдин юкьвалайтIуз дуьз Каспи гьуьлуьз рехъ жагъурунилай кьулухъ, залив кьве пай хьанвай ва Кьиблепатан Аграханда цин дережа садлагьана кхаж хьанвай ва нетижада хуьруьн цин къерехдал алай кIвалер цик акатна чкIанай. Эхиримжи чIехи тIебиатдин мусибат ина 2005 йисуз, Терек вацIун ци накьвадин кьантIарар тухвана ятар сергьятрилай экъечIайла хьанвай. А чIавуз Терек-Сулак арандин гегьенш чилер цик акатнай. Идан нетижада Новая Коса ва Оразгулаул хуьрерин са пад цик акатнай чебни элкъвена къваларив гвай цин юкьва гьатнай, гьакI и кьве хуьрер вири дуьньядикай атIанвай гьалара 3 варз хьанвай. 2010 йисуз Астрахань-Магьачкъала трассадин мукьвал, «Мехтеб» цин гьамбарханадин районда и кьве хуьрерин эгьлийриз куьч жез чилин белгенар чара авунай.

Баянар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

ЭлячӀунар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]