Швейцария
| Швейцария Швейцариядин Конфедерация немц: Schweizerische Eidgenossenschaft, фран: Confédération suisse, итал. Confederazione Svizzera |
|||||||||||
|
|||||||||||
| Кьилин шегьер: | Берн | ||||||||||
| Шегьерар: | Цюрих, Женева, Базель, Берн, Лозанна | ||||||||||
| Аслутуширвал: | 1 пахун 1291 | ||||||||||
| ЧӀал: | немцарин, французрин, итал, романш | ||||||||||
| Идара авунин тегьер: | Парламентдин республика | ||||||||||
| Кьил: | Эвелине Видмер-Шлумпф, Швейцариядин Федералдин совет |
||||||||||
| Майдан: | 41 284 км² | ||||||||||
| · Цин ччилин %: | 4,2 | ||||||||||
| Агьалияр: | 7 700 200 ксар. (98-лагьай) | ||||||||||
| · Агьалийрин къалинвал: | 181,4 ксар./км² | ||||||||||
| Пул: | швейцар франк | ||||||||||
| КъВБ: | 400 млрд. млрд. $ (17-лагьай) | ||||||||||
| · АСКА КъВБ: | 60 000 $ | ||||||||||
| ИПВИ: | 0,903 (11-лагьай) | ||||||||||
| Домен: | .ch | ||||||||||
| Телефондин код: | +41 | ||||||||||
| Сятдин чӀул: | +1 | ||||||||||
Швейцария (немц: Schweiz, фран: Suisse, итал. Svizzera, ретороман Svizra}}), официал тӀвар — Швейца́риядин Конфедера́ция (немц: Schweizerische Eidgenossenschaft, фран: Confédération suisse, итал. Confederazione Svizzera, Шаблон:Lang-rm) — Европадин рагъакӀидайпата авай лап чӀехи экономика авай гьукумат кьакьан уьмуьрдин гьал гвай.
Ава са сергьятар и гьукуматрихъ галаз: Германия, Австрия, Лихтенштейн, Италия, Франция.
Къене авайбур |
Чилинмикит [Дуьзар хъувун]
Швейцария ала Европадин рагъ экӀидай пата. Швейцариядилай кефер патахъ гала Германия, кьибле патахъ — Италия. Рагъ экӀидай патахъ гала Франция, рагъ экъечӀдай патахъ — Австрияни Лихтенштейн.
Гьукумат сувавилинди я, адан чилин 61 % кьунва Альпри. Швейцариядинни Германиядин чилери пайзава чпин арада Боден вир. РагъэкӀидай патахъ, Женевадин патаг гва Женевадин вир. Цюрихан патаггва Цюрихан вир. Виридалайни яргъи вацӀар Рейнни Рона я. Виридалайни кьакьан сув Дюфур я (4 634 м). Гьукуматдин кьулал ала Швейцариядин плато. Швейцарияда кӀватӀ хьанва Европадин михьи ятарин 6 %.
Швейариядин кантонар:
| Кантон | Виридалайни чӀехи шегьер |
Чилин екевал, агъзур км². |
|---|---|---|
| Цюрих | Цюрих | 1,7 |
| Берн | Берн | 5,9 |
| Люцерн | Люцерн | 1,5 |
| Ури | Альтдорф | 1,1 |
| Швиц | Швиц | 0,9 |
| Обвальден | Зарнен | 0,5 |
| Нидвальден | Штанс | 0.3 |
| Гларус | Гларус | 0,7 |
| Цуг | Цуг | 0,2 |
| Фрибур | Фрибур | 1,7 |
| Золотурн | Золотурн | 0,8 |
| Базель-Штадт | Базель | 0,04 |
| Базель-Ланд | Листаль | 0,4 |
| Шаффхаузен | Шаффхаузен | 0,3 |
| Аппенцелль — Ауссерроден | Херизау | 0,2 |
| Аппенцелль — Иннерроден | Аппенцелль | 0,2 |
| Санкт-Галлен | Санкт-Галлен | 2 |
| Граубюнден | Кур | 7,1 |
| Аргау | Арау | 1,4 |
| Тургау | Фрауэнфельд | 1 |
| Тичино | Беллинцона | 2,8 |
| Во | Лозанна | 3,2 |
| Вале | Сьон | 5,2 |
| Невшатель | Невшатель | 0,8 |
| Женева | Женева | 0,3 |
| Юра | Делемон | 0,3 |
Кьиспес [Дуьзар хъувун]
Дегь Риман чӀавара Швейцариядин рагъ экӀидай пата яшамиш жезвай кельтрин халкь гельветар. Рагъ экъечӀдай пата авай ретрийар. Мумкин а халкь этрускриз мукьвади тир. Сифте сефер гельветарни римвияр сад садал гьалт хьана 107-лагьай вишйиса чи эрадилай вилик. А береда тигуринрин халкь кимврихъ галазни тевтонрихъ галаз кӀватӀ хьана Кьибле патан Галлиядал фена. Гаронна вацӀал абуру Риман кӀеретӀар катана. 52-лагьай йиса гельветар каткана галлрин къарагъундик, Римдиз аксиниз, ахпа абур гатана. 264-лагьай йисалай 470-лагьай йисалди Швейцариядин чил вири хьана бургундринни алеманнрин кӀаник.
Карл ЧӀехидан береда Швейцария пайнавай 9 гауэдал (Gaue). 843-лагьай йиса Верденда Швейцария кьвенал пайна. Рагъ экӀидай падни кьибле пад Италиядик фена, кефер падни рагъ экъечӀдай пад Германиядик. 1291-лагьай йиса акъатна исятда авай Швейцария вич вичиз дамдиказ.
Ксар [Дуьзар хъувун]
2008-лагьай йиса Швейцарияда хабнавай 7 580 000 кас. Халкьдин 94 % я чеб швейцарар. Абур пай жезва кьуд миллетдал: немцар (65 %), французар (18 %), италар (10 %), ретороманар (1 %). Абурун хайи чӀалар Швейариядин Конфедерациядин тамам чӀалар я. Диндай чӀехи пай христианар я. Протестантар 48 %, католикар 50 %. Мад Швейцарияда ава 40 000 мусурман, чӀехи пай абур туьркер я, абурулай гъейри косоварар.
Экономика [Дуьзар хъувун]
Культура [Дуьзар хъувун]
Шикилар [Дуьзар хъувун]
Баянар [Дуьзар хъувун]
ЭлячӀунар [Дуьзар хъувун]
Сиясат [Дуьзар хъувун]
- Швейцариядин федерал идарайрин официал сайт — конституция, къанунар, официал малумат
- Швейцариядин конституция
- Швейцариядин статистикадин къуллугъ
Малумат [Дуьзар хъувун]
- Швейцарияда гьава
- Швейцариядин автомобил рекьера алай гьал
- Швейцариядин ракьун рекьерин официал сайт
- Швейцариядин карта
- Гьар са Швейцариядин шегьердин карта жагъурун, гьар са объект акъудун мумкинвилер галаз
- Швейцариядин административ карта
- Швейцариядин рекьин карта
- Швейцариядин физикадин карта
- Швейцариядин вирерин карта
- Швейцариядин официал малуматдин портал
Туризм [Дуьзар хъувун]
- О Швейцариядикай кӀанивилихъ галаз — тарих, архитектура, шикиларни Швейцариядин туризмдин маршрутар
- SWISS AFFICHE — Swiss events magazine. Швейцариядин кьилин вакъиайриз талукь журнал
Шикилар [Дуьзар хъувун]
Жуьреба-жуьре [Дуьзар хъувун]
- Швейцариядин тарихдикай сайт (2 чӀалал)
- Урус Швейцария — печатный русскоязычный орган Швейцариядин урус чӀалан чапдин орган
- Service cantonal des objets trouvés de Genève — Женевадин жагъай затӀарин кантондин къуллугъ
- Eidgenössisches Departement für auswärtige Angelegenheiten
|
|
||
| Австрия · Азербайжан ¹ · Албания · Андорра · Беларусия · Бельгия · Болгария · Боснияни Герцеговина · Ватикан · Венгрия · Германия · Греция · Гуржистан ¹ · Дания · Ирландия · Исландия · Испания · Италия · Кипр ¹ · Къазакъстан ² · Латвия · Литва · Лихтенштейн · Люксембург · Македония · Мальта · Молдова · Монако · Нидерландар · Норвегия · Польша · Португалия · Румыния · Сан-Марино · Сербия · Словакия · Словения · Турция ² · Украина · Урусат ² · Финляндия · Франция · Хорватия · Черногория · Чехия · ЧӀехибритания · Швейцария · Швеция · Эстония
Инкарвал гьукуматар: Абхазия ¹ · АрцӀах Республика ¹ · Республика Косово · Приднестровьедин Молдовадин Республика · Кеферпатан Кипр ¹ · Кьиблепатан Осетия ¹ |
||