Швейцария

Википедия Cайтдихъай
ЭлячӀун иниз: Навигация, Жугъурун
Швейцария
Швейцариядин Конфедерация
немSchweizerische Eidgenossenschaft,
франц. Confédération suisse,
итал. Confederazione Svizzera
Швейцариядин пайдах Швейцариядин герб
Пайдах Герб
Europe-Switzerland.svg
Гимн: Швейцариядин псалом
Кьилин шегьер: Берн
Шегьерар: Цюрих, Женева, Базель, Берн, Лозанна
Аслутуширвал: 1 пахун 1291
ЧӀал: немцарин, французрин, итал, романш
Идара авунин тегьер: Парламентдин республика
Кьил: Эвелине Видмер-Шлумпф,
Швейцариядин Федералдин совет
Майдан: 41 284 км²
 · Цин ччилин %: 4,2
Агьалияр: 7 700 200 ксар. (98-лагьай)
 · Агьалийрин къалинвал: 181,4 ксар./км²
Пул: швейцар франк
КъВБ: 400 млрд. млрд. $ (17-лагьай)
 · АСКА КъВБ: 60 000 $
ИПВИ: 0,903 (11-лагьай)
Домен: .ch
Телефондин код: +41
Сятдин чӀул: +1

Швейцария (немSchweiz, франц. Suisse, итал. Svizzera, ретороман Svizra}}), официал тӀвар — Швейца́риядин Конфедера́ция (немSchweizerische Eidgenossenschaft, франц. Confédération suisse, итал. Confederazione Svizzera, Шаблон:Lang-rm) — Европадин рагъакӀидайпата авай лап чӀехи экономика авай гьукумат кьакьан уьмуьрдин гьал гвай.

Швейцариядин 26 кантон

Ава са сергьятар и гьукуматрихъ галаз: Германия, Австрия, Лихтенштейн, Италия, Франция.

Чилинмикит[Дуьзар хъувун]

Маттергьорн сув. Кантон Вале.

Швейцария ала Европадин рагъ экӀидай пата. Швейцариядилай кефер патахъ гала Германия, кьибле патахъ — Италия. Рагъ экӀидай патахъ гала Франция, рагъ экъечӀдай патахъ — Австрияни Лихтенштейн.

Швейцария космосдай

Гьукумат сувавилинди я, адан чилин 61 % кьунва Альпри. Швейцариядинни Германиядин чилери пайзава чпин арада Боден вир. РагъэкӀидай патахъ, Женевадин патаг гва Женевадин вир. Цюрихан патаггва Цюрихан вир. Виридалайни яргъи вацӀар Рейнни Рона я. Виридалайни кьакьан сув Дюфур я (4 634 м). Гьукуматдин кьулал ала Швейцариядин плато. Швейцарияда кӀватӀ хьанва Европадин михьи ятарин 6 %.

Швейариядин кантонар:

Кантон Виридалайни
чӀехи шегьер
Чилин екевал,
агъзур км².
Цюрих Цюрих 1,7
Берн Берн 5,9
Люцерн Люцерн 1,5
Ури Альтдорф 1,1
Швиц Швиц 0,9
Обвальден Зарнен 0,5
Нидвальден Штанс 0.3
Гларус Гларус 0,7
Цуг Цуг 0,2
Фрибур Фрибур 1,7
Золотурн Золотурн 0,8
Базель-Штадт Базель 0,04
Базель-Ланд Листаль 0,4
Шаффхаузен Шаффхаузен 0,3
Аппенцелль — Ауссерроден Херизау 0,2
Аппенцелль — Иннерроден Аппенцелль 0,2
Санкт-Галлен Санкт-Галлен 2
Граубюнден Кур 7,1
Аргау Арау 1,4
Тургау Фрауэнфельд 1
Тичино Беллинцона 2,8
Во Лозанна 3,2
Вале Сьон 5,2
Невшатель Невшатель 0,8
Женева Женева 0,3
Юра Делемон 0,3
Халкьдин парк. Граубюнден.

Кьиспес[Дуьзар хъувун]

Швейцариядин кантонрин гербар

Дегь Риман чӀавара Швейцариядин рагъ экӀидай пата яшамиш жезвай кельтрин халкь гельветар. Рагъ экъечӀдай пата авай ретрийар. Мумкин а халкь этрускриз мукьвади тир. Сифте сефер гельветарни римвияр сад садал гьалт хьана 107-лагьай вишйиса чи эрадилай вилик. А береда тигуринрин халкь кимврихъ галазни тевтонрихъ галаз кӀватӀ хьана Кьибле патан Галлиядал фена. Гаронна вацӀал абуру Риман кӀеретӀар катана. 52-лагьай йиса гельветар каткана галлрин къарагъундик, Римдиз аксиниз, ахпа абур гатана. 264-лагьай йисалай 470-лагьай йисалди Швейцариядин чил вири хьана бургундринни алеманнрин кӀаник.

Карл ЧӀехидан береда Швейцария пайнавай 9 гауэдал (Gaue). 843-лагьай йиса Верденда Швейцария кьвенал пайна. Рагъ экӀидай падни кьибле пад Италиядик фена, кефер падни рагъ экъечӀдай пад Германиядик. 1291-лагьай йиса акъатна исятда авай Швейцария вич вичиз дамдиказ.

Швейцария Дегь Риман пай тирла

Ксар[Дуьзар хъувун]

2008-лагьай йиса Швейцарияда хабнавай 7 580 000 кас. Халкьдин 94 % я чеб швейцарар. Абур пай жезва кьуд миллетдал: немцар (65 %), французар (18 %), италар (10 %), ретороманар (1 %). Абурун хайи чӀалар Швейариядин Конфедерациядин тамам чӀалар я. Диндай чӀехи пай христианар я. Протестантар 48 %, католикар 50 %. Мад Швейцарияда ава 40 000 мусурман, чӀехи пай абур туьркер я, абурулай гъейри косоварар.

Экономика[Дуьзар хъувун]

Культура[Дуьзар хъувун]

Шикилар[Дуьзар хъувун]

Цюрихан акунар Уьтлиберг суванилай

Баянар[Дуьзар хъувун]

ЭлячӀунар[Дуьзар хъувун]

Сиясат[Дуьзар хъувун]

Малумат[Дуьзар хъувун]

Туризм[Дуьзар хъувун]

Шикилар[Дуьзар хъувун]

Жуьреба-жуьре[Дуьзар хъувун]

Европадин гьукуматар
LocationEurope.png Австрия · Азербайжан ¹ · Албания · Андорра · Беларусия · Бельгия · Болгария · Боснияни Герцеговина · Ватикан · Венгрия · Германия · Греция · Гуржистан ¹ · Дания · Ирландия · Исландия · Испания · Италия · Кипр ¹ · Къазакъстан ² · Латвия · Литва · Лихтенштейн · Люксембург · Македония · Мальта · Молдова · Монако · Нидерландар · Норвегия · Польша · Португалия · Румыния · Сан-Марино · Сербия · Словакия · Словения · Турция ² · Украина · Урусат ² · Финляндия · Франция · Хорватия · Черногория · Чехия · ЧӀехибритания · Швейцария · Швеция · Эстония

Инкарвал гьукуматар: Абхазия ¹ · АрцӀах Республика ¹ · Республика Косово · Приднестровьедин Молдовадин Республика · Кеферпатан Кипр ¹ · Кьиблепатан Осетия ¹


¹ Са кьадар а я тамам Азияда. ² ГьакIни Азияда.

1000HA.png