Испания

Испания Испаниядин Паччахвал исп. Reino de España
Пайдах Герб Гимн: Marcha Real
Кьилин шегьер:	Мадрид
Шегьерар:	Мадрид, Барселона, Валенсия, Севилья
Аслутуширвал:	1469 йис
ЧӀал:	испанрин чӀал
Идара авунин тегьер:	Конституциядин монархия
Кьил:	Хуан Карлос І Мариано Рахой (премьер-министр)
Майдан:	504 782 км² (51-лагьай)
· Цин ччилин %:	1,04
Агьалияр:	46 162 024 ксар. (27-лагьай)
· Агьалийрин къалинвал:	91,45 ксар./км²
Пул:	евро
КъВБ:	1622 млрд. $ (9-лагьай)
· АСКА КъВБ:	35557 $
ИПВИ:	0,878 (23-лагьай)
Домен:	.es, .eu
Телефондин код:	+34
Сятдин чӀул:	+1 / +2

Испания (тамам тӀвар — Испаниядин Паччахвал (исп. Reino de España — Рейно де Эспанья) — Европадин кьибле-рагъэкӀидай пата авай гьукумат. Тухузва сергьятар и гьукуматрихъ галаз:Франция, Андорра, Португалия. Гьукуматди кьазва Пиреней зуростровдин 4/5 пай. Мад Испаниядик ква Балеар островар, Майорка, Канарарни, са пай гъвечӀи островарин. Екевиляй Испанияди кьазва: 4-лагьай чка Европадани 51-лагьай чка вири дуьньяда.

Чилинмикит

Испания чӀехи пай сувавилин гьукумат я. Адан гьеч пай кьазва Месета сувандуьзенди, гьуьлелай 660 метр винихъ алай. Испаниядин кефер пата ава Кантабрия суваяр.

Ада хуьзва гьукуматдин къене патар гьуьлуьн гьавайрикай. Испаниядин чӀехи пай 700 метрдилай винихъ гала, и кардай ада Европада кьведлагьай чка кьазва Швейцариядилай кьулухъ.

Испаниядин кьибле пата ава Андалусия дуьзен. Гьукуматдин кьулай физва адан виридалайни чӀехини яргъи вацӀ Тахо. Мадрид Европадин виридалайни кьакьан кьилин шегьер я.

Испаниядин провинцияр Испаниядин автономдин областар

№	Регион	Кьилин хуьр	Майдан км²	Ксар 2011	Региондин пайдах
1	Андалусия (исп. Andalucía)	Севилья	87 268	8 424 102
2	Арагон (исп. Aragón)	Сарагоса	47 719	1 346 293
3	Астурия (исп. Principado de Asturias)	Овьедо	10 604	1 081 487
4	Баскдин уьлкве (исп. País Vasco, баск. Euskadi)	Витория	7 234	2 184 606
5	Балеар островар (исп. Islas Baleares, кат. Illes Balears)	Пальма-де-Мальорка	4 992	1 113 114
6	Валенсия (исп. Comunidad Valenciana)	Валенсия	23 255	5 117 190
7	Галисия (исп. Galicia, галис. Galiza)	Сантьяго-де-Компостела	29 574	2 795 422
8	Канар островар (исп. Islas Canarias)	Лас-Пальмас-де-Гран-Канария, Санта-Крус-де-Тенерифе	7 447	2 126 769
9	Кантабрия (исп. Cantabria)	Сантандер	5 321	593 121
10	Кастилия — Ла-Манча (исп. Castilla-La Mancha)	Толедо	79 463	2 115 334
11	Кастилия и Леон (исп. Castilla y León)	Вальядолид	94 223	2 558 463
12	Каталония (исп. Cataluña, кат. Catalunya)	Барселона	32 114	7 539 618
13	Мадрид (исп. Madrid)	Мадрид	8 028	6 489 680
14	Мурсия (исп. Región de Murcia)	Мурсия	11 313	1 470 069
15	Наварра (исп. Navarra, баск. Nafarroa)	Памплона	10 391	642 051
16	Риоха (исп. La Rioja)	Логроньо	5 045	322 955
17	Эстремадура (исп. Extremadura)	Мерида	41 634	1 109 367
	Вири		505 625	47 029 641

Кьиспес

Чи эра эгечӀ тавунмаз къенин Испаниядин чилер Дегь Римдик квай. А гьукумат цкӀир хьайила Испанияда акъвазна вестготорин къуват. 8-лагьай вишйиса Испания кьуна арабри. А чӀавуз абуру Кордовадин эмиратдик кьил кутуна. СакӀус чӀавунилай чилин ватанэгьлийри эгечӀна Реконкиста. Италрини французри абуруз куьмекзавай. Къвез-къведайдивай Кордовадин эмиратдин чилер гъвечӀи жез хьана, ватанэгьлийри чпин чил абурувай гахкъуд ийиз.

Испаниядин карта 1783-лагьай йиса

Вад паччахвал авай — Кастилия, Арагон, Леон, Португалияни Наварра. Абуру сад хьана арабриз женг гузвай чилер кьулухъ къачудайвал. ГьакӀ хьана 1492-лагьай йиса Кастилияни Арагон кӀватӀ хьана къачуна арабрин эхиримжи къеле Гранада. Арабрин къуват Пиренейра куьтягь хьана. Гьа чӀавуна испанри эгечӀна чпиз колонийрин империя эцигиз.

1650-й йисан Кьиблепатан Америкада авай Испаниядин колонияр: 1 — Панама. 2 — Санта-Фе-де-Богота, 3 — Кито, 4 — Лима, 5 — Ла-Плата де Лос-Шаркас, 6 — Чили.

Экономика

Испаниядин экономикадин юкьв Мадрид

Испания дуьньяда авай 9-лагьай гьукумат я экономикадай. Гьамиша ина ксари хуьруьн кӀвалахар ийизвай. Индустрия ина хказ жез хьана Дуьньядин Кьведлагьай дяве куьтягь хьайила. Франкодин режим, Гитлераз куьмек гайи, ина амукьнавайвили, гьукумат кӀеви хьана амай дуьньядикай. 1950-лагьай йисарин юкьва Испаниядин индустрияди пара пул гуз хьана хуьруьн кӀвалахрилай. 1964-лагьай йиса эгечӀна экрномикадин дегишвилер, абур кьабул авурла халкьдин уьмуьрдин гьал авайлилай пара хъсан хьана. 1960-лагьай йисара Испаниядин экономика Япониядиндилай кьулухъ виридалайни фад къуватлу жедайди хьана.

Машиностроениени металлургия 50 %дал маса гьукуматрин идарайрик гав Испанияда. Импорт 190 млрд евро я, экспорт 135 млрд евро. Пара пул къвезва гьукуматдиз туризмдивай. Месала, 2004-лагьай йиса Испаниядиз 53 млн кас атана, абуру гъана пул 35 млрд евро. Туризмдин чарадик ква 1,5 миллион кас Испанияда. Вири дуьньядиз чида ихьтин ял ядай чкаяр: Барселона, Мадрид, Валенсия, Канарар, Ибица, Балеарар.

Тенерифе

Ксар

Йис	Ксарин кьадар, млн
1	6,5
500	4,5
1000	6
1300	11,3
1500	6,2
1800	11,55
1900	18,6
1932	24,1
1959	29,9
1977	36,3
2009	45,97

Исятда Испанияда яшамиш жезва 46,16 млн кас. Абурукай шегьерра 76 %. 95 % халкьдин католикар я. Испаниядилай къецяй дуьньяда мад 2,7 млн испанвияр ава.

Шикилар

• 

  Сарагоса
• 

  Бургос
• 

  Мадрид
• 

  Толедо
• 

  Дегь Риман чӀаварин театр. Мерида, Эстрамадура
• 

  Андалусияда авай Капильейра хуьр
• 

  Халкьдин парк Раньядойро

ЭлячӀунар

• Викигьамбарда темайриз килигна туькӀуьрнавай медиа-файлар ава Испания
• Jefatura del Estado
• Presidencia del Gobierno de España
• Congreso de los Diputatos
• Instituto Nacional de Estadística
• Web oficial del turismo en España
• Статистика
• El Tiempo

Европадин гьукуматар

Австрия · Азербайжан ¹ · Албания · Андорра · Беларусия · Бельгия · Болгария · Боснияни Герцеговина · Ватикан · Венгрия · Германия · Греция · Гуржистан ¹ · Дания · Ирландия · Исландия · Испания · Италия · Кипр ¹ · Къазакъстан ² · Латвия · Литва · Лихтенштейн · Люксембург · Македония · Мальта · Молдова · Монако · Нидерландар · Норвегия · Польша · Португалия · Румыния · Сан-Марино · Сербия · Словакия · Словения · Турция ² · Украина · Урусат ² · Финляндия · Франция · Хорватия · Черногория · Чехия · ЧӀехибритания · Швейцария · Швеция · Эстония Инкарвал гьукуматар: Абхазия ¹ · АрцӀах Республика ¹ · Республика Косово · Приднестровьедин Молдовадин Республика · Кеферпатан Кипр ¹ · Кьиблепатан Осетия ¹ ¹ Са кьадар а я тамам Азияда. ² ГьакIни Азияда.