Европа

Википедия Cайтдихъай
ЭлячӀун иниз: Навигация, Жугъурун
Европа

Европа - кеферпатан зур элкъверда ава дуьньядин пай я. Адан къерехар МуркIаринни Атлантик океанрин гьуьлери кьунвайди я. Европадин чилин кьадар - 10 млн кьван км² я. Агьалийрин кьадар 740 млн кьван кас я. Азиядихъ галаз Европади Евразия континент арадал гъизвайди я.

ТIвар[Дуьзар хъувун]

В. Серов, «Европа чуьнуьхун», 1910. Москва, Третьякован галерея.

Европадал дегьчIаван-грециядин мифологиядин героинядин, Зевса чуьнуьхнавай ва Критдиз тухванвай финикиядин пачагьдин рушан Европа тIвар эцигна. Мумкин гьакIни Европа эпитет Герадихъни Деметрадихъ галаз галкIанвай тир. Француз чIалархъан Пьер Шартрендин фикиррдай нетижа хкудун, и тIварцIин арадал атун тийижирди я [1].

Гилан литературада авай виридалайни тIвар-ван авай этимологийрин гипотезар антик чIавуз теклифарнава, амма абур гьуьжет алайбур хьиз гьисабзавайди я:

  • гьакI месэла, са этимологияди Европа гафунин арадал атун грециядин «еври-» ва «опс-» дувулрикай - "вилер гьяркьуьди" баян ийизвайди я; [2]
  • Милетви Исихий лексикографдин фикирдив кьурвал, Европа тIвар "рагъакIидайпатан уьлкве, тахьайтIа мичIиди"[3] лагьай чIал я. Са арадлай чIалархъанри ам рагъакIидайпатан-семитрин «‘rb»[4] ва аккаддин «erebu» (кьведни «ракъинин акIун» лагьай чIалар) гафарихъ галаз гекъигна. ЯтIани, Мартин Уэстдиз и этимология усал хьтинди аквазва.[5]

География[Дуьзар хъувун]

Европади Азиядихъ галаз сад тир Евразия дибчил арадал гъизвайди я. Европадин чилин кьадар 10 532 000 кьван км² я, ада дибчилин вадакай са пай кьван ва вири Чилин къураматдикай 8 вишекайди кьунвайди я.

Европа михьиз кеферпатан зурэлкъверда ава, 36° к. гь. ва Кеферпатан МуркIарин океандин арада. РагъакIидай паталай рагъэкъечIдай патал кьван яргъалвал - 4050 км, кефер паталай кьибле патал кьван яргъивал - 4530 км я.

Европадин къерехар Кеферпатан МуркIаринни Атлантик океанри кьунвайди я. Континентдин къерехрив Балтик, Аравилин, ЧIулав, Азов, Кеферпатан, Лигуррин, Адриатикадин, Тиррен, Ионийрин, Ирландиядин, Мармар, Альборан, Ваттрин, Кельтрин, Эгей, Балеар гьуьлер гвайди я.

Островарни зуростровар[Дуьзар хъувун]

Европадин къерехдин цIар лап атIайди я. Ам пара заливри, островрини зуростроври арадал гъизва. Са чIавара Европадикай "зуростроврин зуростров" хьиз лугьузвайди я. Авайвал лагьайтIа, Европа - Евразиядин дибчилин чIехи зуростров я. Асул зуростровар - Скандинавия, Пиреней, Балканар, Аппенинрин, Крым, Ютландия, Бретоньни мсб.

Островрин вири чилин кьадар 730 агъ. кьван км² я. Зуростроври Европадин вири винел патан кьудай са пай кьван кьунвайди я.

Виридалайни чIехи островар

ТIвар Кьадар (км²)
1 ЧIехибритания (остров) 229 946
2 Исландия (остров) 103 000
3 Ирландия (остров) 84 116
4 Новая Земля (архипелаг) 83 000
5 Шпицберген (архипелаг) 61 022

Виридалайни чIехи зуростровар

ТIвар Кьадар (км²)
1 Скандинавия 800 000
2 Пиреней 600 000
3 Балканар 505 000
4 Аппенинрин 149 000
5 Ютландия 40 000

Рельеф[Дуьзар хъувун]

Европадин виридалайни кьакьан тIинкI - Эльбрус сув

Юкьван кьакьанвал 300 м. кьван я, лап вини кьилинди - 4808 м. Монблан сув тахьайтIа 5642 м. Эльбрус сув. (Европадин рагъэкъечIдайпатан сергьятдин цIар чирунилай аслу я), виридалайни агъа тир 27 м кьван я Каспи гьуьлуьн дугун.

Европадин рельеф - парани пара дугунарни аранар я. ЧIехи дугунар - РагъэкъечIдай Европадин, Скифрин плита, Падана, Юкьван Европадин, Юкьван ДунайдинАгъ Дунайдин, Париж бассейнни я.

Сувари вири чиликай 17 вишекайди кьунвайди я. Асул суварин системаяр - Альпар, Къавкъаз, Карпатар, Крым сувар, Пиренеяр, Аппенинар, Урал, Скандинавиядин сувар, Балканар зуростровдин сувар я.

КIвалахзавай вулканар Исландиядани Аравилин гьуьлуьн регионда ава.

Европадин сувар 3 акъалтвилин дережедак квайбурукай яз я:

Виридалайни кьакьан сувар

КIукI Суварин система Кьакьанвал (м)
1 Эльбрус Къавкъаз сувар 5642
2 Къазбек Къавкъаз сувар 5033
3 Монблан РагъакIидайпатан Альпар 4807
4 Монте-Роза РагъакIидайпатан Альпар 4634
5 Юнгфрау РагъакIидайпатан Альпар 4158

Виридалайни кьакьан вулканар

ТIвар Алай чка Кьакьанвал (м)
1 Этна Сицилия 3340
2 Хваннадальсхнукур Исландия 2 119
3 Гекла Исландия (остров) 1491
4 Везувий Италия (остров) 1277
5 Стромболи Липар островар 926

Къенепатан ятар[Дуьзар хъувун]

Дибвилин вацIар: Волга, Дунай, Урал, Днепр, РагъакIидайпатан Двина, Дон, Печора, Кама, Ока, Белая, Днестр, Рейн, Эльба, Висла, Тахо, Луара, Одер, Неман, Эбро.

Дибвилин вирер: Каспи гьуьл, Ладога, Онега, Чудни Псков, Венерн, Балатон, Женева.

Виридалайни чIехи вацIар

ТIвар Яргъивал (км) Бассейн (км²)
1 Волга 3530 1360
2 Дунай 2860 817
3 Урал 2428 237
4 Днепр 2201 504
5 Дон 1870 422

Виридалайни чIехи вирер

ТIвар Кьадар (км²) Деринвал (м)
1 Каспи гьуьл 376 000 1025
2 Ладога 17 700 230
3 Онега 9690 127
4 Венерн 5585 100
5 Чудни Псков 3550 15

[6] [7] [8] [9] [10] [11]

ТIебиатдинни климатдин шартIар[Дуьзар хъувун]

Арктикадин островрални Кеферпатан МуркIарин океандин къерехдай тIуз - арктикадин къумлухарни тундраяр, абурулай кьибле патахъ гала - тамтундраяр, тайгадин, акахьайни пешер гьяркьуь тамар, тамар-чуьлер, чуьлер, субтропикрин аравилин гьуьлуьн тамарни валар, кьиблединни рагъэкъечIдай пата - зуркъумлухар.

Виридалайни чIехи къумлух Рин къумлух я. Адан кьадар - 40 000 км² я, ам Волгани Урал вацIарин арада ала, Къазакъстандинни Урусатдин чилерал. Садбуру Испанияда авай Табернас къумлухни Калмыкиядин, Дагъустандинни Чечнядин сергьятда авай Ногъай чуьлер зуркъумлухар хьиз гьисабзава. Инсанри авур менфят авачир кIвалахдин гъиляй Калмыкияда пара чилер къумлухдиз элкъвена.

РагъэкъечIдай патан Европадин кьурай чуьлерин зонада са шумуд къумадин массив ава: Урусатдани (Арчедадинни Дондин къумар, Цимла къумар) Украинада (Олешкидин къумар).

МуркIадин гьамбарар - Шпицбергендал Новая Землядал Исландиядал Альпра Скандинавиядин суварра (виридан кьадар - 120 агъ. км² кьван я).

Саки вири Европа юкьван гьалдин климатдин зонадал ала (рагъакIидай пата - океандинди, рагъэкIечдай пата - континентдинди, пара живер авай мекьи кьуьд гваз), кеферпатан островрал - субарктикадиндини арктикадинди, Кьиблепатан Европада - аравилин гьуьлуьнди, Каспи гьуьлуьхъ галай аранда - зуркъумлухдинди я. Йисан къваларин кьадар - 500–800 мм, суварра (парани-пара рагъакIидайпатан гуьнейрал) - 2000 мм, Котор залив винелай цава - 4650 мм я.

АкьалтIай тIинкIер[Дуьзар хъувун]

Рока кIвенкIвечил Европа чIехичилин виридалайни рагъакIидайпатан тIинкI хьиз къалурзавай лишан

Европадин акьалтIай тIинкIерин сиягь - виридалайни кефер, кьибле, рагъакIидай, рагъэкъечIдай патарихъ галай географиядин тIинкIер. Абурукай садбур виривердериз ахъа я.

  • рагъэкъечIдай патан - тIвар авачир кIукI, Урусат (68°18′37″ к. гь. 66°37′05″ р.-э. я.)

Европадин юкь[Дуьзар хъувун]

Европадин географиядин юкь - континентдин географиядин юкь къалурдай гипотезадал диб кьазвай тIинкI я. Юкь алай чка Европадин сергьятрин тайинвилел акъвазнава. Асул гьисабдалди, ам хкяй гьисабунин методикадин куьмекдалди чирун жезва. ГьакI яргъа авунвай островар акьалтIай тIинкIер хьиз гьисабдиз къачунватIани чIехи метлеб авай шартI я.

АкI хьайила, гилан чIавуз са шумуд, чеб Европадин географиядин юкь тирбур тIварцIяй кьазвай, чка ава:

  • литвадин Пуршункес хуьр (Вильнюсдилай кеферпатахъ 25 км яргъал чка кьунва);[15]
  • кеферпатан Белоруссияда авай Полоцк шегьердилай кьиблединни рагъакIидай патахъ 50 км яргъал чка кьунвай тIинкI;[16]
  • юкьван Словакияда авай Кремница шегьердин патав гвай Крагуле хуьре авай тIинкI;[17]
  • украйин Рахив шегьердин патав гвай Диловэ хуьруьн арада авай тIинкI;[18]
  • Польшадин кефердинни рагъэкъечIдай пата авай Белостокдилай кеферпатахъ чка кьунвай Суховоля гминда авай тIинкI;[19]
  • украйин Тэрнопиль областдик акатзавай Теребовля райондин Вышэнькы хуьруьн арада авай тIинкI.[20]

Административ паюн[Дуьзар хъувун]

Паюн[Дуьзар хъувун]

Европадин паюн:      Кеферпатан Европа      РагъакIидайпатан Европа      РагъэкъечIдайпатан Европа      Кьиблепатан Европа

Адетдалди Европа РагъакIидайпатандаз, РагъэкъечIдайпатандаз, Кеферпатандаз, Кьиблепатандазни Юкьвандаз пай ийизвайди я.

И паюн лап шартI алайди я. Асул гьисабдалди, и чара авун ийидайла географиядин хьиз политикадинни факторар гьисабдиз къачузвайди я. Уьлквейрикай садбур, фикирдалди кьурвал, чара-чара гьукуматрин кIватIалдик акатиз жеда.

Советрин чIавуз Европа РагъакIидайпатазни РагъэкъечIдайпатаз пай авун пара чIавуз политикадин ранг авай. РагъэкъечIдайпатан Европадиз социализмдин гьукуматар, «халкьдин демократиядин уьлквеяр» лугьудайбур (ГДР, Польша, Чехословакия, Венгрия, Румуния, Болгария, Албания, Югославия и СССГ) талукьарзавай тир.

РагъакIидайпатан Европадиз амай уьлквеяр тайинарзавай тир. ГьакIни Испания, Португалия, Франциядин кьиблепад, Италия, Мальта, Кипр, Грецияни Туьркия санал Кьиблепатан Европа хьиз гьисабзавай тир, гьа чIавуз Исландиядиз, Норвегиядиз, Швециядиз, Даниядизни Финляндиядиз санал Кеферпатан Европа лугьузвай тир.

Гилан чIавуз, СССГ, Югославияни Чехословакия чкIайдилай кьулухъ, Юкьван Европадиз Австрия, Швейцария, гьакIни идалай виликра РагъэкъечIдайпатан Европадин гьукуматар хьиз гьисабзавай Польша, Чехия, Словакия, виликан Югославиядин уьлквеяр, Румуния, Венгрия, са чIавара Балтикадин уьлквеяр (абур мадни мукьвал-мукьвал Кеферпатан Европадик кутазава) талукьарзавайди я.

РагъэкъечIдайпатан Европадиз - физикадалдини географиядалди Урусат (Европада кьилди са пай), Украйина, Беларуссия, Азербайжан (Европада са пай), Гуржистан (Европада са пай), Къазакъстан (Европада са пай), Молдавия (кьабул тахьанвай Днистердихъ галай Молдавиядин Республикадихъ галаз). РагъакIидайпатан Европадиз - ЧIехибритания, Ирландия, Францияни маса уьлквеяр, гьакIни, вич физикадалдини географиядалди юкьван-европадинди яз, Германия.

Европадин паюн:

     Михьиз Европада авай уьлквеяр     Европада са пай авай уьлквеяр

Азияда чилерин чIехи пай авай уьлквеяр:

  • Азербайжан (вири гьукуматдин чилерикай Европада цIудакай сад ава);
  • Гуржистан (вири гьукуматдин чилерикай Европада къадакай сад ава);
  • Къазакъстан (вири гьукуматдин чилерикай Европада 14% кьван ава);
  • Туьркия (вири гьукуматдин чилерикай Европада 3% кьван ава);
  • Урусат (вири гьукуматдин чилерикай Европада 22-33% кьван ава).

Гьукуматар[Дуьзар хъувун]

Пайдах Герб ТIвар Чилин кьадар
(км²)
Агьалияр
Агьалийрин къалинвал
(per km²)
Кьилин шегьер Уьлкведин тIвар (-ар) чпин чIалал
Австридин пайдах Austria Bundesadler.svg Австрия 83,858 8,169,929 97.4 Вена Österreich
Азербайжандин пайдах Emblem of Azerbaijan.svg Азербайджан 86,600 9,165,000 105.8 Baku Azǝrbaycan
Албаниядин пайдах Coat of arms of Albania.svg Албания 28,748 2,831,741 98.5 Тирана Shqipëria
Андоррадин пайдах Coat of Arms of Andorra.svg Андорра 468 68,403 146.2 Андорра-ла-Велья Andorra
Беларусиядин пайдах Coat of arms of Belarus.svg Беларусия 207,560 9,458,000 45.6 Минск Беларусь
Бельгиядин пайдах Great coat of arms of Belgium.svg Бельгия 30,528 11,007,000 360.6 Брюссел België/Belgique/Belgien
Болгариядин пайдах Coat of arms of Bulgaria.svg Болгъария 110,910 7,621,337 68.7 София България
Боснияни Гьерцеговинадин пайдах Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg Боснияни Герцеговина 51,129 3,843,126 75.2 Сарайево Bosna i Hercegovina, Босна и Херцеговина
Ватикандин пайдах Coat of arms of the Vatican City.svg Ватикан 0.44 900 2,045.5 Ватикан Status Civitatis Vaticanæ
Венгриядин пайдах Coat of arms of Hungary.svg Венгрия 93,030 10,075,034 108.3 Будапешт Magyarország
Германиядин пайдах Coat of arms of Germany.svg Германия 357,021 83,251,851 233.2 Берлин Deutschland
Грециядин пайдах Coat of arms of Norway.svg Греция 131,957 11,123,034 80.7 Афинар Elláda
Гуржистандин пайдах Greater coat of arms of Georgia.svg Гуржистан 69,700 4, 490,500 68 Тбилиси საქართველო, Сакартве́ло
Даниядин пайдах National Coat of arms of Denmark.svg Дания 43,094 5,564,219 129 Копенгьаген Danmark
Ирландиядин пайдах Coat of arms of Ireland.svg Ирландиядин Республика 70,280 4,234,925 60.3 Дублин Éire/Ireland
Исландиядин пайдах Coat of arms of Iceland.svg Исландия 103,000 307,261 2.7 Рейкйявик Ísland
Испаниядин пайдах Coat of Arms of Spain (corrections of heraldist requests).svg Испания 504,851 47,059,533 93.2 Мадрид España
Италиядин пайдах Emblem of Italy.svg Италия 301,230 59,530,464 197.7 Рим Italia
Къазакъстандин пайдах Emblem of Kazakhstan.svg Къазакъстан 2,724,900 15,217,711 5.6 Astana Қазақстан
Латвиядин пайдах Coat of arms of Latvia.svg Латвия 64,589 2,067,900 34.2 Рига Latvija
Литвадин пайдах Coat of arms of Lithuania.svg Литва 65,200 2,988,400 45.8 Вилнуьс Lietuva
Лихтенштейн Staatswappen-Liechtensteins.svg Лихтенштейн 160 32,842 205.3 Вадуц Liechtenstein
Люксембург Greater coat of arms of the grand-duchy of Luxembourg.svg Луьксембург 2,586 448,569 173.5 Луьксембург Lëtzebuerg/Luxemburg/Luxembourg
Македониядин пайдах Coat of arms of the Republic of Macedonia.svg Македония 25,713 2,054,800 81.1 Скопйе Makedonija
Мальтадин пайдах Coat of arms of Malta.svg Малта 316 397,499 1,257.9 Валлетта Malta
Молдовадин пайдах Coat of arms of Moldova.svg Молдова 33,843 4,434,547 131.0 Кишенев Moldova
Монако Coat of arms of Monaco.svg Монако 1.95 31,987 16,403.6 Монако Monaco
Нидерландрин пайдах Koninklijk wapen van het koninkrijk der Nederlanden.svg Нидерландар 41,526 16,318,199 393.0 Амстердам Nederland
Норвегиядин пайдах Coat of arms of Norway.svg Норвегия 385,178 5,018,836 15.5 Осло Norge
Польша Herb Polski.svg Польша 312,685 38,625,478 123.5 Варшава Polska
Португалиядин пайдах Coat of arms of Portugal.svg Португалия 91,568 10,409,995 110.1 Лиссабон Portugal
Румыниядин пайдах Coat of arms of Romania.svg Румыния 238,391 21,698,181 91.0 Бухарест România
Сан-Маринодин пайдах Coat of arms of San Marino.svg Сан-Марино 61 27,730 454.6 Сан-Марино San Marino
Сербиядин пайдах Coat of arms of Serbia.svg Сербия 88,361 7,120,666 91.9 Белград Srbija
Словакиядин пайдах Coat of arms of Slovakia.svg Словакия 48,845 5,422,366 111.0 Братислава Slovensko
Словениядин пайдах Coat of arms of Slovenia.svg Словения 20,273 2,050,189 101 Луьбляна Slovenija
Туьркиядин пайдах Emblem of Azerbaijan.svg Туьркия 783,562 75,627,384 98 Ankara Türkiye
Украинадин пайдах Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg Украйина 603,700 48,396,470 80.2 Кийив Ukrajina
Урусатдин пайдах Coat of Arms of the Russian Federation.svg Урусат 17,075,400 142,200,000 8.3 Москва Россия
Финляндиядин пайдах Coat of Arms of Finland Alternative style.svg Финляндия 336,593 5,157,537 15.3 Гьелсинки Suomi/Finland
Франциядин пайдах Armoiries république française.svg Франция 547,030 63,182,000 115.5 Париж France
Хорватиядин пайдах Coat of arms of Croatia.svg Хорватия 56,542 4,437,460 77.7 Загреб Hrvatska
Чехиядин пайдах Coat of arms of the Czech Republic.svg Чехия 78,866 10,256,760 130.1 Прагьа Česká republika
ЧӀехибританиядин пайдах Royal Coat of Arms of the United Kingdom.svg ЧIехибритания 244,820 61,100,835 244.2 Лондон United Kingdom
Черногориядин пайдах Coat of arms of Montenegro.svg ЧIулав Сув 13,812 616,258 44.6 Подгорица Crna Gora
Швециядин пайдах Greater coat of arms of Sweden.svg Швеция 449,964 9,090,113 19.7 Стокгольм Sverige
Швейцария Coat of Arms of Switzerland (Pantone).svg Швейцария 41,290 7,507,000 176.8 Берн Schweiz/Suisse/Svizzera/Svizra
Эстониядин пайдах Coat of arms of Estonia.svg Эстония 45,226 1,340,194 29 Таллин Eesti Vabariik
Вири санал 10,180,000 742,000,000 70

Кьабул тахьанвай гьукуматар[Дуьзар хъувун]

Пайдах Герб ТIвар Чилин кьадар
(км²)
Агьалийрин кьадар
(2002-й йисан 1 июль)
Агьалийрин къалинвал
(per км²)
Кьилин шегьер
Абхазиядин пайдах Coat of arms of Abkhazia.svg Абхазия 8.432 216.000 29 Сухум
Косоводин пайдах Coat of arms of Kosovo.svg Косово 10.887 [21] 1.804.838 220 Приштина
Суван Къарабагъдин пайдах Coat of arms of Nagorno-Karabakh.svg Суван Къарабагъ 11.458 138.800 12 Степанакерт
Кеферпатан Кипрдин пайдах Coat of arms of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg Кеферпатан Кипр 3.355 265.100 78 Никосия
Кьиблепатан Осетиядин пайдах Coat of arms of South Ossetia.svg Кьиблепатан Осетия 3.900 70.000 18 Цхинвал
Молдавиядин Нистрянэ республикадин пайдах Coat of arms of Transnistria.svg Нистрянэ 4.163 537.000 133 Тираспол

Виридалайни чIехи шегьерар[Дуьзар хъувун]

Шегьер Уьлкве Агьалияр Йис
1 Москва Урусатдин пайдах Урусат 12 108 257 2014
2 Лондон ЧӀехибританиядин пайдах ЧӀехибритания 8 174 100 2011[22]
3 Истанбул[23] Туьркиядин пайдах Туьркия 6 536 862[24] 2010[25]
4 Санкт-Петербург Урусатдин пайдах Урусат 5 131 942 2014
5 Берлин Германиядин пайдах Германия 3 479 740 2011[26]
6 Мадрид Испаниядин пайдах Испания 3 273 049 2010[27]
7 Киев Украинадин пайдах Украина 2 815 951 2011[28]
8 Рим Италиядин пайдах Италия 2 761 477 2011[29]
9 Париж Франциядин пайдах Франция 2 257 981 2009[30]
10 Минск Беларусиядин пайдах Беларусия 1 900 800 2013[31]

Европадин гьукуматар[Дуьзар хъувун]

Килиг макъаладиз — Европадин гьукуматар

Баянар[Дуьзар хъувун]

  1. Chantraine P. Dictionnaire étymologique de la langue grecque. Histoire des mots. Paris, 1968. P.388
  2. Гудианов этимологик (Лосев А. Ф. Мифология греков и римлян. М., 1996. С. 223
  3. цит. по: Лосев А. Ф. Мифология греков и римлян. М., 1996. С. 223
  4. Тантлевский И. Р. История Израиля и Иудеи до разрушения Первого Храма. СПб, 2005. С. 9, со ссылкой на: Astour M. C. Hellenosemitica: An Ethnic and Cultural Study in West Semitic Impact on Mycenaean Greece. Leiden, 1967. P. 128
  5. «phonologically, the match between Europa’s name and any form of the Semitic word is very poor» (West M. L. The east face of Helicon: west Asiatic elements in Greek poetry and myth. Oxford, 1997. P. 451)
  6. Европа, цифры и факты. Общие сведения
  7. Евразия
  8. Europe: Physical Geography
  9. allGeo.info - Европа
  10. - Крупнейшие реки Европы
  11. - Крупнейшие озёра Европы
  12. Wikipedia - Cape Nordkinn
  13. Wikipedia - Punta de Tarifa
  14. Wikipedia - Cabo da Roca
  15. Литовский курьер - Михаил Киселев. Где центр Европы?
  16. Holiday.by - Памятник «Географический центр Европы» в Полоцке
  17. Infoglobe.cz - Словакия: Кремницке Бане - географический центр Европы
  18. prokarpaty.info - Географический центр Европы, Рахов, Закарпатье
  19. Виктор Корбут О центре Европы. Туризм и отдых, №40 (675) (09 октября 2008).Шаблон:Deadlink Ахтармишун 10 март 2009.
  20. Центр Европы. Информационный портал города Тернополь. Архивация 8 июнь 2012. Ахтармишун 3 март 2009.
  21. CIA – The World Factbook. Cia.gov. Ахтармишун 29 октябрь 2011.
  22.  (инг.) [1]
  23. Европада (чIехи пай) ва Азияд ава.
  24. Численность населения города, без населения ила Стамбул
  25. Шаблон:Ref-tr Oracle Application Server Forms and Reports Services, Büyükşehir belediyeleri ve bağlı belediyelerin nüfusları - 2009 (урусКоличество населения муниципальных образований на 2013 год. Данные Турецкого института статистики)
  26.  (нем.) Amt für Statistik Berlin Brandenburg — Homepage, Bevölkerungsstand in Berlin am 30. April 2011 nach Bezirken (урусСтатистическое управление Берлин-Бранденбург. Население Берлина по состоянию на 30 апреля 2011 )
  27.  (исп.) Instituto Nacional de Estadística. (National Statistics Institute), Population Figures referring to 01/01/2010 (урусНаселения испанских провинций состоянию на 1 января 2010 )
  28. Статистический сборник " Численность населения Украины на 1 января 2011 года ". — Киев, ГКСУ, 2011. — 112с. (rar)
  29.  (инг.) City Population — Statistics & Maps of the Major Cities, Agglomerations & Administrative Divisions for all Countries of the World, Italy (Major Cities): Regions & Major Cities (урусНаселение крупных городов и регионов Италии )
  30.  (инг.) City Population — Statistics & Maps of the Major Cities, Agglomerations & Administrative Divisions for all Countries of the World, France (Major Cities): Regions & Major Cities (урусНаселение крупных городов и регионов Франции )
  31.  (инг.) City Population — Statistics & Maps of the Major Cities, Agglomerations & Administrative Divisions for all Countries of the World, О демографической ситуации в январе-декабре 2012 г. (урусНаселение крупных городов и регионов Беларуси )

ЭлячӀунар[Дуьзар хъувун]

1000HA.png