Рутул

Википедия Cайтдихъай
Перейти к навигации Перейти к поиску
Урусатдин пайдах Хуьр
Рутул
урусРутул
рутМыхІа
Уьлкве
Урусат
Федерациядин субъект
Дагъустан
Муниципал район
Хуьруьнсовет
АПдин кьакьанвал
гьуьлуьн дережадалай
1339 м
Агьалияр
3 958 кас (2002)
Миллетар
Динар
Сятдин чӀул
Телефондин код
+7 87269
Почтунин индекс
368700
Автомобилдин код
05
Код ОКАТО
82 242 860 001
Рутул (Дагъустан)
Рутул
Рутул (Рутул район)
Рутул

Рутул (урусРутул, рутМыхІа) — Дагъустан республикадин Рутул районда авай, «Рутул» хуьруьнсоветдик акатзавай хуьр ва адан администрациядин юкь. Райондин администрациядин юкь ва кьилин хуьр я. Рутул халкьдин тарихдинни культурадин чIехи метлеб авай юкьварикай сад.

География[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Хуьр Дагъустан Республикадин Рутул райондин кьиблединни - рагъэкъечIдай пата, Самур вацIун дугунин вини кьиле, Лалаан ва Рутул вацIарин сивел, республикадин юкь тир Магьачкъаладилай 280 км кьибле пата ала.

Тарих[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

XIX виш йисуз Рутул хуьр вири Самур округдихъ галаз Урусат империядин гъилик акатзава. Империядик квай чIавуз, хуьр Дагъустан вилаятдин Самур округдин Лучек наибвалдиз талукь тир. Играх, ИчIа, Кича, Лакун ва Хуник хуьрерихъ галаз Рутул хуьруьнжемятдик акатзавай. Хуьруьнжемятдин кьилин хуьр тир.

Агьалияр[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Йисариз килигна хуьруьн агьалийрин кьадар:

Йис 1886 1939 1970 1979 2002
Агьалияр,
агъзур. кас
2 127 2 417 3 142 3 942 3 958

2002 йисан агьалияр сиягьдиз къачунин малуматрив кьурвал хуьре 3 958 касди уьмуьр гьалзавай [1]. Агьалидин вири рутулар, суни - мусурманар я. 1886 йисан Урусат империядин агьалияр сиягьдиз къачунин малуматрив кьурвал, Рутул хуьруьн агьалияр, вири рутулар яз 2 127 кас тир [2].

Хуьре гуьгъуьнин 61 сихилар ава: КIирзилиер, Сагьидер, Чилхъуйер, Гьали-Юсуфар, Месийер, ЧIаIкъыйер, Эьмэдер, КIаIраIгъыйер, Мамашийер, Сийдийер, Къазибегер, Аддулвэлиер, Къафланар, Бэхъер, Кичиханар, Эмыйер, Татар, Гьивизарыйер, БакIыйер, Къадимер, Артухъыйер, Кетер, ГьаIсанханар, Диллерийер, Танхъыйер, Джырыхыйер, Темезер, Палашер, Суьлийер, Халакыйер, БицIанийер, Карыйер, ТIкьыйер, Сандусарар, Йеричивар, ХыркIыйер, Хъинкийер, КьартIыйер, ЦентIийер, Кьуцурыйер, АIмычер, Кьубыйер, ГьуIмыйер, Мацанар, Къункъунар, Лаккуйер, Дзыдзыхъыйер, ШинтIийер, БитIийер, Суьхьуьйер, Къазатийер, Къузукьуйер, ШитIанийер, Шебетийер, МагъаIрамар, КIакIалыйер.[3]

ТIвар-ван авай ксар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Баянар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

  1. Рутул район. ФЛНК
  2. 1886 йисуз хуьрериз килигна Лучек наибвалдин агьалияр
  3. Р.А. Рамазанов А.Р. Рамазанов. Рутул // Историко-эпиграфические материалы народов Рутульского района. — М.-Л.: ГУП "РГЖТ", 2012. — С. 87.

ЭлячӀунар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Рутул райондин агьалийрин пунктар
Рутул район картадаАдминистратив юкь: Рутул

Хуьрер: Агъа Катрух  · Амсар  · Аракул  · Аран  · Борч  · Вини Катрух  · Вруш  · ГелмецI  · Джилихуьр  · Джиных  · Играх  · Ихрек  · ИчIа  · КIелед  · Кальял  · Кина  · Кича  · Корш  · Курдул-Лекь  · Кусур  · Куфа  · Лакун  · Лучек  · Миких  · Мишлеш  · Муслах  · Мухах  · Муьхрек  · ЦIийи Борч  · Оттал  · Суьгут  · Хиях  · Хуник  · Хъулидар  · ЦIахур  · Цудик  · Шиназ


Кутанар: Къазанкулак  · Камбулат  · Ленино  · ЦIийи Мишлеш  · ЦIийи Кальял  · Свердлово


Хуьруьнсоветар: Агъа Катрух  · Амсар  · Аракул  · Борч  · Вини Катрух  · ГелмецI  · Ихрек  · Кальял  · Лучек  · Муьхрек  · Рутул  · Кина  · Мишлеш  · Муслах  · Хъулид  · ЦIахур  · Шиназ  ·


Тунвай хуьрер:

Пилек  · Мириекьул  · Мыгра  · Микикне  · Уна  · Фучух
Дагъустандин пайдах