Перейти к содержанию

Рутул

Википедиядихъай
Урусатдин пайдах Хуьр
Рутул
урусРутул
рутМыхӀа
Уьлкве
Урусат
Федерациядин субъект
Дагъустан
Муниципал район
Хуьруьнсовет
АПдин кьакьанвал
гьуьлуьн дережадалай
1339 м
Агьалияр
3 958 кас (2002)
Миллетар
Динар
Сятдин чӀул
Телефондин код
+7 87269
Почтунин индекс
368700
Автомобилдин код
05
Код ОКАТО
82 242 860 001
Рутул (Дагъустан)
Рутул
Рутул (Рутул район)
Рутул

Рутул (урусРутул, рутМыхӀа) — Дагъустан республикадин Рутул районда авай, «Рутул» хуьруьнсоветдик акатзавай хуьр ва адан администрациядин юкь. Райондин администрациядин юкь ва кьилин хуьр я. Рутул халкьдин тарихдинни культурадин чӀехи метлеб авай юкьварикай сад.

География[дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Хуьр Дагъустан Республикадин Рутул райондин кьиблединни - рагъэкъечӀдай пата, Самур вацӀун дугунин вини кьиле, Лалаан ва Рутул вацӀарин сивел, республикадин юкь тир Магьачкъаладилай 280 км кьибле пата ала.

Тарих[дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

XIX виш йисуз Рутул хуьр вири Самур округдихъ галаз Урусат империядин гъилик акатзава. Империядик квай чӀавуз, хуьр Дагъустан вилаятдин Самур округдин Лучек наибвалдиз талукь тир. Играх, ИчӀа, Кича, Лакун ва Хуник хуьрерихъ галаз Рутул хуьруьнжемятдик акатзавай. Хуьруьнжемятдин кьилин хуьр тир.

Агьалияр[дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Йисариз килигна хуьруьн агьалийрин кьадар:

Йис 1886 1939 1970 1979 2002
Агьалияр,
агъзур. кас
2 127 2 417 3 142 3 942 3 958

2002 йисан агьалияр сиягьдиз къачунин малуматрив кьурвал хуьре 3 958 касди уьмуьр гьалзавай [1]. Агьалидин вири рутулар, суни - мусурманар я. 1886 йисан Урусат империядин агьалияр сиягьдиз къачунин малуматрив кьурвал, Рутул хуьруьн агьалияр, вири рутулар яз 2 127 кас тир [2].

Хуьре гуьгъуьнин 61 сихилар ава: КӀирзилиер, Сагьидер, Чилхъуйер, Гьали-Юсуфар, Месийер, ЧӀаӀкъыйер, Эьмэдер, КӀаӀраӀгъыйер, Мамашийер, Сийдийер, Къазибегер, Аддулвэлиер, Къафланар, Бэхъер, Кичиханар, Эмыйер, Татар, Гьивизарыйер, БакӀыйер, Къадимер, Артухъыйер, Кетер, ГьаӀсанханар, Диллерийер, Танхъыйер, Джырыхыйер, Темезер, Палашер, Суьлийер, Халакыйер, БицӀанийер, Карыйер, ТӀкьыйер, Сандусарар, Йеричивар, ХыркӀыйер, Хъинкийер, КьартӀыйер, ЦентӀийер, Кьуцурыйер, АӀмычер, Кьубыйер, ГьуӀмыйер, Мацанар, Къункъунар, Лаккуйер, Дзыдзыхъыйер, ШинтӀийер, БитӀийер, Суьхьуьйер, Къазатийер, Къузукьуйер, ШитӀанийер, Шебетийер, МагъаӀрамар, КӀакӀалыйер.[3]

ТӀвар-ван авай ксар[дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Баянар[дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

  1. Рутул район. ФЛНК
  2. 1886 йисуз хуьрериз килигна Лучек наибвалдин агьалияр
  3. Р.А. Рамазанов А.Р. Рамазанов. Рутул // Историко-эпиграфические материалы народов Рутульского района. — М.-Л.: ГУП "РГЖТ", 2012. — С. 87.

ЭлячӀунар[дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]