Тигьирхуьр

Википедия Cайтдихъай
Перейти к навигации Перейти к поиску
Урусатдин пайдах Хуьр
Тигьирхуьр
урусТагиркент
Уьлкве
Урусат
Федерациядин субъект
Дагъустан
Муниципал район
Хуьруьнсовет
АПдин кьакьанвал
гьуьлуьн дережадилай
437 м
Агьалияр
321 кас (2002)
Миллетар
Динар
Сятдин чӀул
Телефондин код
+7 87235
Почтунин индекс
368792
Автомобилдин код
05
Код ОКАТО
82 237 840 002
Космосдай акунар
Тигьирхуьр (Дагъустан)
Orange pog.svg
Магьачкъала
Green pog.svg
Тигьирхуьр
Тигьирхуьр (Мегьарамдхуьруьн район)
Blue pog.svg
Мегьарамдхуьр
Green pog.svg
Тигьирхуьр

Тигьирхуьр (урусТагиркент) — Дагъустан республикадин Мегьарамдхуьруьн районда авай, «Мегьарамдхуьруьнсоветдик» акатзавай хуьр.

География[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Хуьр Мегьарамдхуьруьн райондин юкьван пата, райондин юкь тир Мегьарамдхуьрелай 3 км яргъал ала.

Тарих[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

XIX виш йисан 1866 йисуз ЦIуру Тигьирхуьр (Вини Тигьирхуьр) вири Куьре ханвалдихъ галаз Урусат империядин гъилик акатнай. Империядик квай чIавуз, хуьр Дагъустан вилаятдин Куьре округдин Гуьней наибвалдиз талукь тир. ЦIуру Къуйсун ва Мегьарамдхуьруьхъ галаз Мегьарамдхуьруьнжемятдик акатзавай.

Тигьирхуьруьн бине, кIунтIал алай ЦIуру Тигьирхуьряй агъаниз куьч хьанвайбуру кутунай. Вини хуьр, винел пад кьулу кIунтIал, чIехи тамун агъа кьиле алай. Хуьруьн кьибле пата алгъай там ала. Вини хуьр гилан хуьрелай тахминан 550 метр кефер пата ала. Гила ЦIуру Тигьирхуьруьн чкадал анжах кIвалерин харапIаяр ва кьулухъ чIехи сур амукьнава. Хуьруьн тIвар, адан бине кутур Тагьир тIвар алай касдихъ галаз алакъалу я (Тагьиран хуьр). Гзаф дегь ва гъвечIи хуьр тир, ина вирини вири 60-70 кIвалер авай. Хуьруьн кьулухъ пара гегьенш сур ала, а сурал араб чIалал эпиграфиядин шикилар ва кхьинар алай сурун кьилин къванер ама. Са тIимил вилик вахтунда хуьре, цларал араб чIалал кхьинар алай цIуру мискIин амукьнай, амма гуьгъуьнлай амни чкIана. Тигьирхуьруьнвийрин рикIел цIуру хуьре кьилдин чIурарин, мулкарин ва багърин тIварар къедалди амукьнава, ибур: «Загьиран чIур», «Загьиран никIер», «Къафланан багъ», «Къафланан ник» тIварар тир. Хуьруьн гьар са кIвалин кIане къуьл хуьдай фур авай. Совет береда хуьре сифте кьилин мектебдин дарамат эцигнай.

1958 йисалай гатIумна хуьруьн эгьлияр хуьруьн агъана авай дигизвай чилериз куьч жез эгечIнай. ЦIийи чкадал садлагьай кIвал Фергьатрин Барзухана эцигнай. Гьугъуьнлай иниз амай эгьлиярни куьч хьана ацукьнай. Гьа икI гилан Тигьирхуьр арадал атанвай. ЦIийи хуьре, хуьруьн эгьлийринни колхоздин куьмекдалди мектебдин дарамат эцигнай. И мектеб гилалди ама. А чIавуз колхоздин председатель Саруханов Сарухан тир. Мектебдин кьилерни директорар Абдурагьманрин Абдуллагь (1958-1960 йисара), Къадимрин Гьейдар ( 1960-1974 йисара), Абдулмежидрин Абдулмежид (1974-2007 йисара). 2007 йисалай къедалди мектебдин директорвилин везифадал Амирханрин Гьадижат ала.

Агьалияр[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

2002 йисан агьалияр сиягьдиз къачунин малуматрив кьурвал хуьре 321 касди уьмуьр гьалзавай [1]. Агьалидин вири лезгияр, суни - мусурманар я. 1886 йисан Урусат Империядин агьалияр сиягьдиз къачунин малуматрив кьурвал, Вини Тигьирхуьр хуьруьн агьалидин кьадар, вири лезгияр яз 465 кас тир. [2]

Баянар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

ЭлячӀунар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]