ЦIуру Хуьрел

Википедия Cайтдихъай
Перейти к навигации Перейти к поиску
Урусатдин пайдах Тунвай хуьр
ЦIуру Хуьрел
урусХорель
Уьлкве
Урусат
Федерациядин субъект
Дагъустан
Муниципал район
Агьалияр
0 кас
Миллетар
Динар
Сятдин чӀул
Телефондин код
+7 87269
Автомобилдин код
05
Космосдай акунар
ЦIуру Хуьрел (Дагъустан)
Orange pog.svg
Магьачкъала
Green pog.svg
ЦIуру Хуьрел
ЦIуру Хуьрел (Мегьарамдхуьруьн район)
Blue pog.svg
Мегьарамдхуьр
Green pog.svg
ЦIуру Хуьрел

ЦIуру Хуьрел, Вини Хуьрел (урусХорель) — Дагъустан республикадин Мегьарамдхуьруьн районда авай тунвай хуьр.

География[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Хуьр Дагъустан Республикадин Мегьарамдхуьруьн райондин рагъакIидай пата, СтIал Сулейман райондихъ галаз сергьятдин мукьвал, сувал ала.

Тарих[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Ф. А. Бадалова вичин «Лезгийрин астрал дин» монографияда къалурзавайвал, Кьибле Дагъустанда Кьулан вацIун агъа кьилера пуд шегьер авай, ибур: Яргун, Вардан ва Фин шегьерар тир. Къецепатан душманрин вигьинринни тарашунрин нетижада и шегьерар барбатI хьана терг хьанвай. Душмарни и шегьерриз вигьинар абур чпиз муьтIуьгъарна кьун патал авунвайди тестикьарзавай делил, Хуьрел хуьруьн мукьвал алай “Чувуд кIам” тIвар алай чка я. Шегьер тарашунилай кьулухъ душманри ина авай вири чувудар Чувуд кIама яна кьинай. Хуьрел хуьр дегь Вардан шегьер алай чкадал арадал атанай. Иниз чара-чара хуьрерай инсанар куьч хьана ацукьнай [1]. Бязи малуматриз килигна, Хуьрел хуьруьн тарих 200 йисав агакьзава. И кар тестикьарзавайди, хуьре амукьнавай ва къедалди кардик квай XIX йисуз эцигнавай цIуру мискIин я. Винихъай къейд авурвал, хуьр са шумуд хуьрерай куьч хьана атай агьалийрикай ибарат я. Хуьруьн бине кутурбур Варданар тирди малум я, им хуьруьн виридалайни чIехи сихил я. Абурулай гъейри хуьре Бачарар, Бикерар, Сандакар, Фиткилар, Ярубур сихилри уьмуьр гьалзавай.

XIX виш йисан 1866 йисуз Хуьрел хуьр вири Куьре ханвалдихъ галаз Урусат империядин гъилик акатнай. Империядик квай чIавуз, хуьр Дагъустан вилаятдин Куьре округдин Гуьней наибвалдиз талукь тир. Киркар ва Муьгъверган хуьрерихъ галаз Киркарин хуьруьнжемятдик акатзавай.

Ватандин ЧIехи дяведин йисара хуьряй фронтдиз 76 кас рекье гьатнай. Абурукай 37 кас женгера телеф хьанай, сагъдиз амукьна элкъвена хуьруьз хтайбурун гзафбуруз пишкешарни орденар вуганвай.

Хуьр кьилин авто-рекьелай яргъал алайвиляй ва никIер дигидай яд авачирвиляй 1971 йисуз Хуьрелрин эгьлияр агъаниз куьч хьана ЦIийи Хуьрел хуьруьн бине кутунвай.

Агьалияр[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Куьч жедалди хуьруьн агьалийрин вири лезгияр, суни - мусурманар тир. 1886 йисан агьалияр сиягьдиз къачунин нетижайрин малуматрив кьурвал, Хуьрел хуьруьн агьалидин кьадар, вири лезгияр яз 417 кас тир. [2]

Алай чIавуз хуьр ичIизва.

ТIвар-ван авай ксар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Хуьруьн дамах, Урусатдин Федерациядинни Дагъустан Республикадин лайихвилер авай кIвалахдарар я.

  • Султанов Агъаверди — ДР-дин статистикадин регьбервилин лайихвилер авай кIвалахдар.
  • Загьиров Мусаиб — инсанрин ихтиярар хуьдай органрин лайихвилер авай кIвалахдар, ХАФКъ-дин полковник (ФСБ).
  • Агьмедов Агьмедхан — ДР-дин лайихвилер авай агроном.
  • Абдуллаев Велимегьамед — ДР-дин лайихвилер авай духтур.
  • Загьиров Назим — ДР-дин дараматар эцигзавай лайихвилер авай устIар.
  • Загьиров Рафидин — ДР-дин дараматар эцигзавай лайихвилер авай устIар.

Хуьряй акъатнавай илимрин кандидатар:

  • Асланов Велимет — техникадин илимрин кандидат.
  • Гьамзатов Гьамзат — Мегьарамдхуьруьн районда къизилдин медал къачур садлагьай кас.
  • Мегьамедзагьиров Замир — физикадинни-математикадин илимрин кандидат, ДР-дин ЦИК-дин системадин директор;
  • Багьаудинов Багьаудин — юриспруденциядин илимрин кандидат.
  • Гьуьсейнов Марат — физикадинни-математикадин илимрин кандидат.
  • Тагьирова Таиса — филологиядин илимрин кандидат.
  • Гьажимегьамедова Динара — филологиядин илимрин кандидат.

Баянар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

  1. Бадалов Ф. А Астральная религия лезгин , Москва, Центр цивилизационных и региональных исследований РАН - 2006 год 432 с. (книга 1)
  2. Гуьней наибвалдин хуьрерни агьалияр (1886 й.)

ЭлячӀунар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]