Агъжабеди район

Википедия Cайтдихъай
Перейти к навигации Перейти к поиску
Яшамиш жезвай чка
Агъжабеди район
Уьлкве
Азербайжан
Административ юкь
Кьил
Рафил Исрафил оглы Гусейнов
Майдан
1 760 км²
Официал чӀал
Агьалияр
130 300 кас
Агъжабеди район


Сятдин чӀул
ISO 3166-2-дин код
AZ-AGC
Телефондин код
+994 113
Почтунин индекс
AZ 0400
Официал сайт

Агъжабеди район (азер. Ağcabədi rayonu) — Азербайжанда авай район я.

Майдан — 1 760 км². Агьалияр — 130 300 кас. Агьалидин чуькьуьнвал — 74,03 кас/км².

Административ юкь — Агъжабеди я.

Тарих[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

«Агъжабеди» топоним туьрк «агъжа» (цӀару хьтин) ва «бет» (суван гуьне) гафарилай атайди я[1]. И фикир райондин рельфдини акунри тестикьарзава.

Район 1930 йисан 8-лагьай августдиз туькӀуьрна. 1963 йисан 4-лагьай январдиз ам терг авуна ва Агъдам райондин ибаратдик кутуна. ЦӀийи кьилелай ам 1965 йисан 6-лагьай январдиз туькӀуьрна[2].

География[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Районди Азербайжандин юкьван пата чка кьунва.

Район кефердинни рагъакӀидай патахъ Барда райондихъ, кефердинни рагъэкъечӀдай патахъ Зердаб райондихъ, рагъэкъечӀдай патахъ Бейлаган райондихъ, кьибледин патахъ Физули райондихъ, кьиблединни рагъакӀидай патахъ Ходжавенд райондихъ ва кефердинни рагъакӀидай патахъ Агъдам райондихъ галаз сергьятдал ала.

Агъжабеди районди Кура-Араксдин арандин Милдинни Къарабагъдин кьулувилерал чка кьунва[3]. В советский период в районе проводились мелиорационные и дренажные работы[4].

Климат — юкьван гьалдин пара чимиди, кьуру субтропикринди я. Январдиз жезвай юкьван гьалдин температура 1,2 — 1,7°С, июлдиз — 25 — 26°С. Къваларин юкьван гьалдин йисан дережа — 300—500 мм я[3].

Агьалияр[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Йисариз килигна Апшерон райондин агьалийрин дегиш хьунин динамика[5][4][6][7][8][9][3][4].

Йис 1939 1959 1970 1976 1979 1989 1991 1999 2009 2013 2014 2018
Агьалияр 35 133 40 279 59 837 64 400 68 205 90 345 92 000 107 833 121 707 127 300 128 700 134 656

1976 йисуз агьалийрин къалинвал 36,7 кас/км²-дал тир[4], 2009 йисуз — 106 кас/км²-дал хьана.

2009 йисан гьалдиз килигна, агьалийрикай 62 % хуьрера яшамиш жезва.

Административ паюн[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Райондин ибаратдик 1 шегьердинни 45 хуьруьн муниципалитет акатзава.

Инфраструктура[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Вири санлай къачурла райондин территориядай 844,9 км авторекьер физва[11].

Агьалияр электроэнергиядалди датӀана таъаминарун патал Агъжабеди районда 4 подстанцияди кӀвалахзва.

2013 йисуз районда 30 АТС авай тир, абуру алакъадивди 46 яшамиш жезвай чка таъминарзава. 2008 йисан гьалдиз килигна районда 29 почтадин хиле кӀвалахзава. 2003—2013 йисарин къене тилифундин нумрайрин кьадар 2,4 сеферда пара хьанва, Интернетдикай менфят къачузвайбурун 7,7 сеферда пара хьанва[3].

Баянар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

  1. Энциклопедический словарь топонимики Азербайджана = Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti / под ред. Р. Алиевой. — Баку: Шарк-Гарб, 2007. — Т. 1. — С. 20.
  2. Административное деление Азербайджанской ССР на 1 января 1977 года. — Баку: Азернешр, 1979. — С. 6.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Ağcabədi rayonu // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası / M. K. Kərimov. — Bakı: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, 2009. — Т. I. (азерб.)
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Абшерон рајону = Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы / Ҹ. Гулијевин редаксијасы илә.. — Азербайджанская советская энциклопедия: в 10 томах. — Баку: АСЕ-нын баш редаксијасы. — Т. 1. — С. 113–114.
  5. Численность наличного населения городов, посёлков городского типа, районов и районных центров СССР по данным переписи на 15 января 1970 года по республикам, краям и областям (кроме РСФСР)
  6. Численность наличного населения союзных и автономных республик, автономных областей и округов, краёв, областей, районов, городских поселений, сёл-райцентров и сельских поселений с населением свыше 5000 человек (кроме РСФСР)
  7. Численность населения союзных республик СССР и их территориальных единиц по полу
  8. Division of Azerbaijan
  9. Азербайжандин агьалияр сиягьдиз къачун. 2009, Баку.

ЭлячӀунар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]