Исмаиллы район

Википедия Cайтдихъай
Перейти к навигации Перейти к поиску
Муниципалитетдин район
Исмаиллы район
Уьлкве
Азербайжан
Регион
Сувун Ширвандин экономикадин регион
Район
Кьилин шегьер
Къенепатан паюнар
109 хуьр акатзава
Райондин кьил
Мирдамед Садикьов
Бине кьунва
Майдан
2 064 км²
Агьалияр
84 010 кас (2015)
Къалинвал
37.6 кас/км²
Миллетар
Динар
Исмаиллы район


Почтунин индекс
AZ3100
Автомобилдин код
31
Официал сайт

Исмаиллы район (азер. İsmayıllı rayonu / Исмаиллы району) — Азербайжан республикада авай муниципалитетдин район.

Администрациядин юкь — Исмаиллы шегьер я.

География[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Исмаиллы район Азербайжандин кефер пата, асул гьисабдалди Кьилин Къавкъаздин цIиргъини кьиблепатан хушарал, кьакьан ва аскӀан сувар алай зулал ва Алазан-Гьафтеран дугунал ала.

Адан майдан — 2 064 км² я. Кефер пата Къуба райондихъ, рагъэкъечӀдай пата Шемаха райондихъ, кьибле пата Агъсу, Куьрдемир ва Гуьйчай районрихъ, рагъакӀидай патани Къебеле райондихъ галаз са сергьятра ава. Рельефдин чӀехи пай суварал къвезва. Виридалайни кьакьан чка Бабадагъ сув я (3639 м). Райондин чилерайтӀуз авахьзавай виридалайни метлеблу чӀехи вацӀар Гуьйчай вацӀ, Гирдыманчай, Ахох, Айричай, ПӀирсаатчай, Агъсучай ва Сулут вацӀар я. ГьакӀни, кьве тӀебии тушир цин гьамбарханаярни ава — Екехана ва Ашукьбайрам. Райондин чилерин 66 799 гектар тамарал къвезва. Райондин са пай Гьукуматдин Исмаиллы Заповедникдин сергьятрин къене, мукуь пайни Шагьдагъдин Милли Паркдин сергьятрин къене ава. Гзаф иер ва девлетлу тӀебиат хас тир Исмаиллы район Азербайжандин туризмдин хиле вилик фенвай чкайрикай сад я.

Тарих[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Къе Исмаиллы район алай чилер, чи эрадилай вилик III виш йисан сифте кьилера арадал атай Алпан уьлкведин сергьятрик квай тирди малум я.

Райондин статус адаз 1931 йисан ноябрь вацра ганай ва кьилин хуьр — Баскал тир. Адалай вилик йисара райондин чилерин чӀехи пай Баку губерниядин Гуьйчай ва Шемаха уездрин къене, гъвечӀи пайни Елизаветполь губерниядин Нуха уезддин сергьятрик квай.

2012 йисуз райондин Исмаиллы, Миджан, Газли хуьрер кьилдин муниципалитетар хьиз терг авуна Исмаиллы шегьердин администрациядик кутунай.

Агьалияр[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Исмаиллы район Азербайжандин гзаф-миллетрин районрикай сад ятӀани ина агьалидин чӀехи пай азербайжанар я. Кьадардиз килигна кьведлагьай чкадал лезгияр акъвазнава. Урусатдин империядин девирда и чилерал пара кьадарда эрмени хуьрерни авай. Къарабагъдин яракьлу конфликтдин йисара эрменияр Азербайжандай катна хъфенай. ГьакӀни, ина татри, урусри, курдри, къирицӀри санал уьмуьр ийизва.

Амай хуьрерин агьалидин чӀехи пай азербайжанри тешкилзава. Районда милли жигьетдай акахьай хуьрер пара ава. Месела Ивановка, Султанкент, Галагагь ва мсб. хуьрерин агьалидин гъвечӀи пай лезгияр я. Тарихдин къене и жуьре акахьай хуьрера уьмуьр тухузвай миллетар азербайжанриз элкъвенва. Лезги чӀал анжах пуд-кьуд хуьре амукьнава. Исмаиллы районда авай лезги хуьрерикай мектебда лезги чӀалан тарсар анжах КӀелетӀрин хуьре гузва.

Йисариз килигна Исмаиллы райондин агьалидин дегиш хьунин динамика:

Йис 1939 1959 1970 1979 1999 2009 2015
Агьалияр 52 445 40 679 51 596 55 249 72 144 79 330 84 010

Къенепатан паюнар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Исмаиллы райондин хуьруьнсоветар ва абурук акатзавай хуьрер, (яцӀу шрифтдив администрациярин юкьвар къалурнава);

Муниципалитет
Хуьрер
«Исмаиллы» муниципалитет Исмаиллы шегьер
«Агьан» хуьруьнсовет Агьан, Дуварян, Химран, Гойдан
«Ашукьбайрамлы» хуьруьнсовет Ашукьбайрамлы, Гьапутлы, Къаракуллугъ, Талыш
«Баскал» хуьруьнсовет Баскал посёлок
«Буровдал» хуьруьнсовет Буровдал, Чандагьар, Гьафтесов, Зарат
«Галагагь» хуьруьнсовет Галагагь, Ушталхъишлак
«Галынчаг» хуьруьнсовет Галынчаг, Гуьйтепе, Ханагагь, Муьжуьгьафтеран
«Гарайбейли» хуьруьнсовет Гарайбейли, Аюббейли, Халилли, Кешхурт
«Гьажигьатемли» хуьруьнсовет Гьажигьатемли, Гидейли, Куьрд Эльдарбейли
«Гушенча» Гушенча, Балик, Енишдиби, Зогъаллыг
«Дияллы» хуьруьнсовет Дияллы, Гуьйуьм, Садиян
«Жуьльян» Жуьльян
«Жуьльян-Муьдри» хуьруьнсовет Жуьльян, Дагьар, Мулух, Муьдри,
Муьдрисе, Наниж, Пиреганым, Ваша
«Зайва» хуьруьнсовет Зайва, Ханкенди, Куьрдуьван
«Зарнава» хуьруьнсовет Зарнава, Агъа Зарнава, Муьшкемир, Сардагьа
«Ивановка» хуьруьнсовет Ивановка, Куьлуьллуь
«Кейванди» хуьруьнсовет Кейванди, Багьлиян, Билистан, Минге,
ПIирабулкьасум, Шабиян
«Келбенд» хуьруьнсовет Келбенд, Гирк, Шуькуьрчуь, Еникенд
«Куьрдмашы» хуьруьнсовет Куьрдмашы
«Къалажух» хуьруьнсовет Къалажух, Чайговушан, Чеменли, Елабад,
Жангъу (Истису)
«Къушакенд» хуьруьнсовет Къушакенд, Агъбулах, Гензе, Тубукенд
«Къубахалилли» хуьруьнсовет Къубахалилли, Чермедил
«Къурбанэфенди» хуьруьнсовет Къурбанэфенди
«Лагьиж» хуьруьнсовет Лагьиж пос., Багъали, Аракит, Канаа, Намазгагь
«Муллаисакьлы» хуьруьнсовет Муллаисакьлы
«Рушан» хуьруьнсовет Рушан, Венг
«СултӀанкенд» хуьруьнсовет СултIанкенд, Уштал
«Сулут» хуьруьнсовет Сулут, Келезейва, Гичатан, Сарсура
«Смугъулрин» хуьруьнсовет Смугъул
«Тагълабиян» хуьруьнсовет Тагълабиян, Калфараж, Муьжуь
«Талыстан» хуьруьнсовет Талыстан
«Тазакенд» хуьруьнсовет Тазакенд, Садлагьай Ениюл, Гандов,
Кьведлагьай Ениюл, Куьгьнедагьар,
Къарагая, Гарсала
«Тиржан» хуьруьнсовет Тиржан, Бизлан, Мачахы, Заргаран
«Топчу» хуьруьнсовет Топчу, Буйнуз, Ширванмеше

ТӀвар-ван авай ксар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

ЭлячӀунар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]