Агъсу район

Википедиядихъай
Перейти к навигации Перейти к поиску
Яшамиш жезвай чка
Агъсу район
Уьлкве
Азербайжан
Административ юкь
Кьил
Вахид Гейдар оглы Тагиев
Майдан
1 020 км²
Официал чӀал
Агьалияр
79 232 кас
Агъсу район


Сятдин чӀул
ISO 3166-2-дин код
AZ-AGU
Телефондин код
+994 198
Почтунин индекс
AZ 0600
Официал сайт

Агъсу район (азер. Ağsu rayonu) — Азербайжанда авай район я.

Майдан — 1 020 км². Агьалияр — 79 232 кас. Агьалидин чуькьуьнвал — 77,68 кас/км².

Административ юкь — Агъсу я.

Тарих[дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Аббас-Кули-ага Бакиханова вичин «Гюлистан-и Ирам» лугьудай ктабда къейдзвавал, 1735 йисуз Надир Шагьа Шамахадин агьалияр акъудна вичи Агъсу вацӀал бине эцигнавай цӀийи шегьерда ацукьарна. Гьа чӀавалай тарихдин «Шамаха» шегьердиз «ЦӀуру Шамаха», Агъсудиз — «ЦӀийи Шамаха» лугьудай. XVIII виш йисуз авай шегьердин тӀвар «Агъсучай» вацӀун тӀварцӀелай къачуна. XVIII виш йисан Агъсу шегьердин чкӀай харапӀаяр («Хараба шегьер») — гилан Агъсу шегьердин кьибледин пата чка кьунва[1].

Район 1943 йисан 8 октябрдиз туькӀуьрна. 1963 йисуз ам тергна ва Куьрдамир райондихъ гилигна. 1965 йисуз адакай мад кьилдин административ район хьана[2].

География[дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Районди Азербайжандин юкьван пата чка кьунва. Тарихдалди Ширвандин территориядик акатзавай районди Бакудилай рагъакӀидай патахъ 156 км яргъал, Баку-Къазах шосседал чка кьунвайди я. Агъсу район рагъакӀидай ва кефердинни рагъакӀидай патарихъ Исмаиллы райондихъ, кефердинни рагъэкъечӀдай ва рагъэкъечӀдай патарихъ — Шемаха райондихъ, кьибледин патахъ — Куьрдамир райондихъ ва Гьажикьабул райондихъ сергьятрал ала.

Районда суван, суварин цинерив гвай ва кьулувилин рельеф ава. Суван паюни гьуьлуьн дережадилай 700—1000 м вине чка кьунва. Юкьван гьалдин гьавадин температура 13-14 °С. Юкьван гьалдин йисан къваларин кьадар — 400—600 мм[3].

Агьалияр[дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Йисариз килигна Ахсу райондин агьалийрин дегиш хьунин динамика[4][5].

Йис 2000 2005 2010 2015 2018
Агьалияр 63 100 67 000 71 000 76 300 79 232

Миллетар[дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Райондин агьалийрин лап чӀехи пай азербайжанри туькӀуьрзава. Кьведлагьай чкадал лезгияр, пудлагьай туьрквер-месхетияр ала[6].

Народ 1979 год
чел[7].
1999 год
чел[8].
азербайжанар 46 468 (96,2 %) 61 681 (99,0 %)
лезгияр 515 (1,1 %) 484 (0,8 %)
урусар/украинар 75 (0,2 %) 80 (0,1 %)
эрменияр 1174 (2,4 %) малуматар авач
масадбур 44 (0,1 %) 22 (0,1 %)

Баянар[дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

  1. Энциклопедический словарь топонимики Азербайджана = Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti / под ред. Р. Алиевой. — Баку: Шарк-Гарб, 2007. — Т. 1. — С. 30.
  2. Административное деление Азербайджанской ССР на 1 января 1977 года. — Баку: Азернешр, 1979. — С. 6.
  3. Ағсу рајону = Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы / Ҹ. Гулијевин редаксијасы илә.. — Азербайджанская советская энциклопедия: в 10 томах. — Баку: АСЕ-нын баш редаксијасы. — Т. 1.
  4. Division of Azerbaijan
  5. Азербайжандин агьалияр сиягьдиз къачун. 2009, Баку.
  6. [1] Ethnic composition of Azerbaijan by 2009 census
  7. 1979г Ахсуйский район 1979 перепись
  8. АЗЕРБАЙДЖАН (1999 г.)

ЭлячӀунар[дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]