Барда район

Википедия Cайтдихъай
Перейти к навигации Перейти к поиску
Яшамиш жезвай чка
Барда район
Уьлкве
Азербайжан
Административ юкь
Кьил
Видади Исаев
Майдан
957 км²
Официал чӀал
Агьалияр
151 200 кас
Барда район


Сятдин чӀул
ISO 3166-2-дин код
AZ-BAR
Телефондин код
+994 110
Почтунин индекс
AZ 0900
Официал сайт

Барда район (азер. Bərdə rayonu) — Азербайжанда авай район я.

Майдан — 957 км². Агьалияр — 151 200 кас. Агьалидин чуькьуьнвал — 157,99 кас/км².

Административ юкь — Барда я.

Барда район Арандин экономикадин райондин ибаратдик акатзава

Тарих[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Райондин тӀвар адан административ юкь тир Барда шегьердин тӀварцӀелай къачуна[1].

Сифте кьиляй адаз Персиядин пачагь Пероздин (V виш йис) тӀварцӀелди[2][3] Перозапат лугьузвай тир (юкь. парс Pērōzāpāt[4])

Шегьердин тӀвар са шумуд чӀалалди къейд авунва:арм. Պարտավ/Partav[4][5], гуржиბარდავი/Bardavi[4], Барда (Берда’а, Бердаа) (араб. بردعة и араб. بردع)[4].

Бардан район 1930 йисан 8-лагьай августдиз туькӀуьрна[6].

География[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Районди Азербайжандин юкьванпата чка кьунва. Район кефердинни рагъакӀидай патахъ Евлах райондихъ, кефердинни рагъэкъечӀдай патахъ Агъдаш райондихъ, кефердин патахъ Зардоб райондихъ, кьибледин патахъ Агъдам райондихъ ва Агъжабеди райондихъ, рагъакӀидай патахъ Тертер райондихъ галаз сергьятдал ала.

Барда райондин территорияди Къарабагъдин кьулувилин юкьван пата чка кьнва. Райондин чӀехи паюнин рельеф алгъай ва лепедин кьулувили туькӀуьрзава. Кьакьанвал 200 метрдилай вине авач[7].

Кура вацӀ тирвал кьери авай тукъай тамар (умуми майдан — 7,3 агъзур гектар) яргъи хьанва[8]. Районда сикӀер, цӀуру къуьрер, ачкарар, къазар, бадбадар ва маса гьайванарни къушар гьалтзава. Районда Бардадин гьукуматдин заказник ава.

Районда юкьван гьалдин чими, кьурагьвал авай субтропикрин климат ава. Январдиз юкьван гьалдин температура 1,2 ва 1,8°С арада галтадзава, июлдиз: 25,6 ва 26,5°С галтадзава. Юкьван гьалдин йисан къваларин дережа — — 250—350 мм.

Агьалияр[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Йисариз килигна Барда райондин агьалийрин дегиш хьунин динамика[9][10].

Йис 2000 2005 2010 2015 2018
Агьалияр 130 600 136 100 142 400 151 200 155 400

Баянар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

  1. Энциклопедический словарь топонимики Азербайджана = Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti / под ред. Р. Алиевой. — Баку: Шарк-Гарб, 2007. — Т. 1. — С. 24.
  2. А. К. Аликберов. Эпоха классического ислама на Кавказе: Абу Бакр ад-Дарбанди и его суфийская энциклопедия "Райхан ал-хака'ик" (XI-XII вв.). — М.: Вост. лит., 2003. — С. 86.
  3. А. А. Иессен. Труды Азербайджанской (Орен-Калинской) археологической экспедиции. — М.-Л.: Изд-во Академии наук СССР, 1959. — С. 47.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 BarḏaʿaEncyclopædia IranicaC. E. Bosworthдай макъала  (урус)
  5. Партав // ЧӀехи советрин энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
  6. Административное деление Азербайджанской ССР на 1 января 1977 года. — Баку: Азернешр, 1979. — С. 6.
  7. Bərdə rayonu // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası / M. K. Kərimov. — Bakı: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, 2009. — Т. I. (азерб.)
  8. Бәрдә рајону = Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы / Ҹ. Гулијевин редаксијасы илә.. — Азербайджанская советская энциклопедия: в 10 томах. — Баку: АСЕ-нын баш редаксијасы. — Т. 1. — С. 146—147.
  9. Division of Azerbaijan
  10. Азербайжандин агьалияр сиягьдиз къачун. 2009, Баку.

ЭлячӀунар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]