Курхуьр

Википедия Cайтдихъай
Перейти к навигации Перейти к поиску
Урусатдин пайдах Хуьр
Курхуьр
урусКуркент
Уьлкве
Урусат
Федерациядин субъект
Дагъустан
Муниципал район
Хуьруьнсовет
Агьалияр
3011 кас (2002)
Миллетар
Динар
Сятдин чӀул
Телефондин код
+7 87236
Почтунин индекс
368768
Автомобилдин код
05
Код ОКАТО
82 247 850 001
Официал сайт
Курхуьр (СтIал Сулейман район)
Курхуьр

Курхуьр (урусКуркент) — Дагъустан республикадин СтIал Сулейман райондин чIехи хуьрерикай сад. «Курхуьруьнсовет»дин административ юкь.

География[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Хуьр СтIал Сулейман райондин кеферда, райондин юкь тир Кьасумхуьрелай 3,4 км кеферни - рагъакIидай пата, Чирагъ вацIун чапла къерехда чка кьунвайди я. Мукьвал алай хуьрер: Алкьвадар, Сийидар, Вини СтIал.

Тарих[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Хуьурьз 800 вишелай пара яшар ава. «ЦIуру Курхуьр» тIвар алай чкадин юкьван пата архитектурадин имарат - мискIин ава. ЦIуру Курхуьруьн мискIиндилай 250 метр рагъэкъечIдай пата пIир авайди я.

Курхуьре 1340 йисуз, юкьван вишйисарин лезги зариятдин классик — зари Куьре Мелик дидедиз хайиди я. Ада, Тамерлана Дагъустандиз вигьинар ийизвай чIавуз уьмуьр гьалзавай. Зари викIегьвилелди душманрин аксиниз экъечIнай, ада халкь хайи Ватан хуьз эверзавай. Хуьряй - хуьруьз къекъвена инсанрин жуьрэт хкаждай патриотвилин шийирар кIелзавай. Амма гуьгъуьнлай, Тамерландин ксари Куьре Мелик кьуна, адаз регьим авачирвилелди жазаяр ганвай. Халкьдин арада чIканвай кьисади лугьузвайвал, душманри ам буьркьуь авунай, амма вичин рикIиз умуд авачирвал агалд тавуна зариди вичин халкьдиз къуллугъ ийиз давамарзавай.

1866 йисалай 1928 йисал кьван Курхуьр вири Куьре округдихъ галаз Урусат империядин гъилик акатзава. Империядик квай чIавуз, хуьр Дагъустан вилаятдин Куьре округдин Кьибле - Табасарандин наибвалдиз талукь тир. Курхуьруьн жемятдин тек сад тир административ юкь тир.

1875 йисуз хуьруь кIеви цIай кьунвай. 51 кIвал лап михьиз канвай, 19 кIвализ чIехи зиянар галукьнай. Пулунин жигьетдай галукьай умуми зиян 24 439 рубль туькIуьрнай. Инсанрин телефвилер галачир, анжах пуд касдиз куникди хьайи херер галукьнай. 1916 йисуз Курхуьре садлагьай мектеб ахъа хьанвай. 1930 йисуз И. В. Сталинан тIварунихъ галай колхоз арадал гъанвай. Ватандин ЧIехи дяве чIавуз фронтдиз 220 курхуьрви рекье гьатнай, абурукай 109 кас женгера кьенвай. Хуьре, дяведин майданда кьейи хуьруьнвияр рикIел хуьн патал обелиск эцигнавайди я. Хуьр са шумудра чкадай чкадиз куьч жезвай, эхиримжи акьалтIай куьч хьун 1957 йисуз хьанвай. Гилан Курхуьр алай чкадиз 500 - лай пара хзан куьч хьана ацукьнай. Чилин зурзунрилай кьулухъ, 1966 йисуз курхуьрвийри, СтIал Сулейман райондин Хъпуьхъ ва ЧIилихъ суван хуьрерин четинвиле гьатай агьалияр чпин чилериз кьабулнай, ва абуруз кIвалер эцигиз куьмекар ганай. 1984 йисуз хуьре кьведлагьай мектеб эцигнай.[1]

Агьалияр[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Алай чIавуз хуьре 1107 майишатар гваз 3208 кас яшамиш жезва. Агьалидин вири лезгияр, сунни - мусурманар я. 1886 йисан агьалияр сиягьдиз къачунин нетижайрин малуматрив кьурвал, хуьре 158 майишатар авай, агьалийрин кьадар 931 кас тир. [2]

Хуьре гуьгъуьнин 13 сихилар ава: Купчияр, Къубалуяр, Ярабар, Дугъанар, Сутаяр, ЦІарахар, Бирякьар, ЦІемпІияр, Фудурар, СикІер, Гачалар, ШинекІар, Лакарар.[1]

ИнфратуькIуьрунар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Хуьр газдив, электричестводив ва цин гунгунив таъмин я. Кьве мектеб, сагърунин амбулатория, улубхана, аялрин бахча, мискIин ва спортзал кардик ква.

ТIвар - ван авай ксар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Баянар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

  1. 1,0 1,1 Газета «Лезги Газет» № 26, 2011.06.30. стр.10
  2. 1886 йисуз Кьибле - Табасарандин наибвалдин агьалияр

ЭлячӀунар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]