ХпитIар

Википедия Cайтдихъай
Перейти к навигации Перейти к поиску
Урусатдин пайдах Тунвай хуьр
ХпитIар
урусХпит
Уьлкве
Урусат
Федерациядин субъект
Дагъустан
Муниципал район
Агьалияр
0 кас
Миллетар
Динар
Сятдин чӀул
Телефондин код
+7 87236
Автомобилдин код
05
ХпитIар (СтIал Сулейман район)
ХпитIар

ХпитIар (урусХпит) — Дагъустан республикадин СтIал Сулейман районда авай тунвай хуьр.

География[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Хуьр СтIал Сулейман райондин кьиблединни - рагъакIидай пата, райондин юкь тир Кьасумхуьрелай тахминан 12 км яргъал чка кьунвайди я.

Тарих[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Хуьруьн арадал атуникай малуматар авач. ТIварцIикай баян гун мумкин туш.

XIX виш йисуз ХпитIар хуьр вири Куьре округдихъ галаз Урусат империядин гъилик акатнай. Империядик квай чIавуз, хуьр Дагъустан вилаятдин Куьре округдин Хъутур-Куьредин наибвалдиз талукь тир. Макьар, ЦицIер, Бигер ва ЯлцIугъ хуьрерихъ галаз ЯлцIугърин хуьруьнжемятдик квай.

ХпитI хуьруькай виридалай сифте малуматар, Кьурагь хуьре авай цIуру мискIиндин цлал алай кхьинрай малум хьанвай. ГьакIни, Кьурагь дере гьукуматдин сергьятар къалурзавай тарихдин документра хпитIрин регъуьн тIвар кьунвай.

Гьеле Октябрьдин революциядилай вилик, 1914 йисуз хьайи нубатдин зурзуникай кьулухъ хуьр виже текъвер гьалариз атанай, ва адан эгьлияр цIийи чкадиз куьч хьуниз мажбур тир. Ахьтин чка къвалав галай. Сувал алай кьулу чка, гьинай дуьз Каспий гьуьлелай экъечIзавай рагъ акваз жедай. Ахпа, 1966 йисан кIеви зурзунрилай кьулухъ хпитIвияр кьведлагьай сефер куьч хьуникай чара авачиз тир, амма и гъилера абур кьулувалдиз, Эминхуьруьз куьч хьана ацукьнай.

Агьалияр[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Куьч жедалди хуьруьн агьалийрин вири лезгияр, суьнни - мусурманар тир. 1886 йисан агьалияр сиягьдиз къачунин нетижайрин малуматрив кьурвал, хуьре 51 майишат авай, агьалийрин кьадар 304 кас тир: 167 итим ва 137 паб. [1]

ХпитIра гуьгъуьнин сихилар яшамиш жезвай: НитIрекьушун, Какар, Сумар, Чапинар, ЦIахар. Хуьруьнэгьлияр малдарвилел, хуьруьн майишатдал ва кеспи ийиз шегьерриз фидай лежбервилел алахъзавай.

Алай чIавуз хуьр ичIизва.

Баянар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

ЭлячӀунар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]