ЦицIигъ

Википедия Cайтдихъай
Перейти к навигации Перейти к поиску
Урусатдин пайдах Тунвай хуьр
ЦицIигъ
урусЦициг
Уьлкве
Урусат
Федерациядин субъект
Дагъустан
Муниципал район
Агьалияр
0 кас
Миллетар
Динар
Сятдин чӀул
Телефондин код
+7 87236
Автомобилдин код
05
ЦицIигъ (СтIал Сулейман район)
ЦицIигъ

ЦицIигъ (урусЦициг) — Дагъустан республикадин СтIал Сулейман районда авай тунвай хуьр.

География[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Хуьр СтIал Сулейман райондин рагъакIидай пата, райондин юкь тир Кьасумхуьрелай 15,4 км яргъал чка кьунва.

Тарих[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

ЦIуру эгьлийрин эхтилатриз килигна, хуьр 300 - 400 йис идалай вилик арадал атанвайди я. Адан бине Къуба ханвалдин Штул, ЗахитI ва Наби хуьрерай атайбуру кутунвай. Хуьруьн тIвар, лезги чIалал «ЦIицI» мана гузувай гафуникай арадал атанвайди я. ЦицIигъ хуьр арадал къведалди и чкадал НацIархуьр тIвар алай хуьр авай. А чкадиз гилани «НацIархуьр» лугьузвайди я. ЦицIигъ хуьруьн чилер, сад - садан арада 1 км кьван яргъавал авай КIеле, Хъпуьхъ ва ЧIилихъ хуьрерин мулкарив сергьятарзавай. Гьавиляй революциядилай виликни гуьгъуьниз и хуьрер, администрация ЦицIигъ хуьре авай, са хуьруьнжемятдик квай. Жемятдин месэлаяр жемятрин кIватIалда кавхайри, фекьийри ва дуванхъанри гьял ийизвай.

Эгьлияр асул гьисабдалди лежбервилин, малдарвилин, гъилин устIарвилин ва салбанвилин кIвалахрал алахънавай. Папари гамар, рухвар хразавай, сун гуьлуьтар ва винелай алукIдай парталар цвазвай. Итимрин арада дараматар эцигзавай устIарар ва харат устIарар тафават аваз тир. Абурун устIарвиликай тариф муькуь хуьреризни чкIанвай. ХъуьтIуьн береда цицIигъвияр кеспи ийиз шегьерриз физвай.

XIX виш йисуз ЦицIигъ хуьр вири Куьре округдихъ галаз Урусат империядин гъилик акатзава. Империядик квай чIавуз, хуьр Дагъустан вилаятдин Куьре округдин Котур - Куьредин наибвалдиз талукь тир. КIеле, Хъпуьхъ, ЧIилихъ ва КуркIурхуьр‎ хуьрерихъ галаз ЦицIигърин хуьруьнжемятдик акатзавай.

1893 йисуз хуьруьн чилера живедин мяденар жагъанвай. Инай 1500 - елай пара пут живе акъудна тухванвай. Мяден квай чкада урус ва инглис специалистар кIвалахзавай.

1964 йисуз хуьруьн агьалияр Агъа СтIалриз куьчарнай.

Агьалияр[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Куьч жедалди хуьруьн агьалийрин вири лезгияр, суни - мусурманар тир. 1886 йисан агьалияр сиягьдиз къачунин нетижайрин малуматрив кьурвал, хуьре 66 майишатар авай, агьалийрин кьадар 376 кас тир: 180 итим ва 196 паб. Гьар йисуз абуру гьукуматдиз налогар вугузвай. 28 хзан гзаф кесиб яшамиш жезвайвиляй налогдикай ада тир. [1] Куьч жедалди хуьре 60 кьван кIвалер авай.

Хуьре гуьгъуьнин сихилар яшамиш жезвай: Жагьанжаяр, Мудумар, Патахъар (Матишкаяр), Северхъанар, Мугьулар, Кушаяр. Патахъар сихилдин дишегьлийрин, гзаф иер алукIунрал рикI алайвиляй абуруз цIийи — «Матишкаяр» тIвар ганвай.

Агьалияр малдарвилел, хуьруьн майишатдал, лежбервилел, салбанвилел ва гъилин устIарвилел алахънавайди тир.

Алай чIавуз хуьр ичIизва.

Баянар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

ЭлячӀунар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]