КIеле

Википедия Cайтдихъай
Перейти к навигации Перейти к поиску
Урусатдин пайдах Тунвай хуьр
КIеле
урусКеле
Уьлкве
Урусат
Федерациядин субъект
Дагъустан
Муниципал район
Агьалияр
0 кас
Миллетар
Динар
Сятдин чӀул
Телефондин код
+7 87236
Автомобилдин код
05
КIеле (СтIал Сулейман район)
КIеле

КIеле (урусКеле) — Дагъустан республикадин СтIал Сулейман районда авай тунвай хуьр.

География[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Хуьр СтIал Сулейман райондин рагъакIидай пата, райондин юкь тир Кьасумхуьрелай тахминан 17,5 км яргъал чка кьунва.

Тарих[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

КIеле дегь хуьр я. Адан къерехра ислам диндилай вилик девирдин кучудунар амукьнава. Хуьруькай садлагьай малуматар алимри Кьурагь хуьруьн цIуру мискIиндин цлан къванел алай Кьурагь жемятдин карта къалурзавай кхьинрай къачунвай. И къван 1356 йисаз талукь я.

Хуьр алай чка кьакьан танарин тарарин тамарив бул я, ина пипин ва мегъуьн тарар, гьверши ва къавах тарар, гъулцин ва верхьи тарар кьакьан жезва, ничхирар, вагьши гьайванар ва жуьреба - жуьре емишар пара ава. ГъвечIи вацIарилай хкатзавай булахринни чешмейрин булвал и чкадиз кьетIен иервал гузва. Амма КIелейрин килигиз лайихвал авай тIебиятдин кьилин чкаяр — кьве чарчар я, абурукай садан кьакьанвал 40 метр кьван я. И чилериз гьамиша артух дикъет гудай вирида. 1886 йисуз Урусатдин пачагьдин къарардив, КIеле хуьруьз ва адан къваларив галай муькуь хуьрериз талукь тир тамар Урусат гьукуматдин мал - мулк хьиз адан иесивилик акатнай. Адалай кьулухъ тамуз казакри килигзавай. Гилани тамун патав галай никIин тIвар «Урусрал» я. Фад заманарилай инихъ КIеле хуьруьз «ЧатI-легъв» тIвар алай, вилик, мумкин я анжах гатуз, кIелевияр чеб яшамиш жезвай, чка талукь я. И чкада лап 1960 - й йисарал кьван кьул - шалман чIугвадай завод кIвалахзавай.

XIX виш йисуз КIеле хуьр вири Куьре округдихъ галаз Урусат империядин гъилик акатзава. Империядик квай чIавуз, хуьр Дагъустан вилаятдин Куьре округдин Котур - Куьредин наибвалдиз талукь тир. КуркIурхуьр, Хъпуьхъ, ЦицIигъ ва ЧIилихъ хуьрерихъ галаз ЦицIигърин хуьруьнжемятдик акатзавай.

1965 йисуз хуьруьнвияр Мегьарамдхуьруьн райондин Уружба хуьруьз куьчарнай.

Агьалияр[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Куьч жедалди хуьруьн агьалийрин вири лезгияр, суни - мусурманар тир. 1886 йисан агьалияр сиягьдиз къачунин нетижайрин малуматрив кьурвал, хуьре 59 майишатар авай, агьалийрин кьадар 410 кас тир: 209 итим и 201 паб. [1]

КIеле хуьре, ЧатI-легъв чкадихъ галаз санал, 80 кIвал авай ва ругуд асул сихилар яшамиш жезвай: Купулар, Гьасанар, Арабар, Штулар, Яхулар, СикIер ва гьакIни абурук агатнавай гъвечIи сихилар. Гьар сихилдиз вичин регъв авай. Штулар сихилдиз талукь тир Мукаилан регъв муькуьбурулай иллаки тафават аваз тир.

Алай чIавуз хуьр ичIизва.

ТIвар-ван авай ксар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Баянар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

ЭлячӀунар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]