Ялцугъ

Википедия Cайтдихъай
Перейти к навигации Перейти к поиску
Урусатдин пайдах Тунвай хуьр
Ялцугъ
урусЯлджух
Уьлкве
Урусат
Федерациядин субъект
Дагъустан
Муниципал район
Агьалияр
11 кас (2013)
Миллетар
Динар
Чпи-чпиз гузвай тӀвар
ялцугъжуь
Сятдин чӀул
Автомобилдин код
05
Космосдай акунар
Ялцугъ (Дагъустан)
Orange pog.svg
Магьачкъала
Blue pog.svg
Ахцегь
Green pog.svg
Ялцугъ
Ялцугъ (Ахцегь район)
Blue pog.svg
Ахцегь
Green pog.svg
Ялцугъ

Ялцугъ (урусЯлджух) — Дагъустан республикадин Ахцегь районда авай саки гадарнавай сувун хуьр.

География[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Хуьр Ахцегь райондин рагъэкъечIдай пата, райондин администрациядин юкь тир Ахцегь хуьрелай 8 км яргъал, Шалбуздагъ цIиргъинин рагъакIидай патан хел тир Сенгер (2345 м) суван хушал, Мугъулах вацIуз акахьзавай булахдин къерехдихъ гала.

Тарих[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

XVI виш йисалай 1839 йисал кьван хуьр Докъузпарадин азад жемиятдик квай.

1839 йисуз Ялцугъ хуьр вири Самур округдихъ галаз Урусат империядин гъилик акатнай. Урусат империядик квай чIавуз ам Дагъустан вилаятдин Самур округдин Докъузпара наибвалдик акатзавай. КIурукIун ва Филискъар хуьрерихъ галаз Ялцугърин хуьруьн-жемият туькIуьрзавай. 1929 йисуз хуьр цIийз арадал гъайи Ахцегь райондик кутунвай.

1953 йисуз Ялцугъ хуьруьн агьалияр, Филискъар ва Филифар хуьрерин агьалийрихъ галаз Мегьарамдхуьруьн райондин Советский хуьруьз куьчарнай [1].

Агьалияр[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

1886 йисан Урусатдин Империядин агьалияр сиягьриз къачунин нетижайриз килигна, хуьре 1 229 касди уьумуьр ийизвай [2]. Вири лезгияр, суни-мусурманар тир.

2013 йисуз хуьруьз 11 кас кьадарда кьве хзан куьч хьанай, дараматрин чӀехи харапIайриз элкъвена.

Тарихдал гьалтайла ялцугъвияр агъадихъ галай сихилриз пай жезва: Зиярар, Гьажияр, Тварквар, Церехар а мсб.

ТIвар - ван авай хуьруьнвияр[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Алава малуматар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

  • 1980 йисуз Мегьарамдхуьруьн райондин Советский хуьре арадал гъанай лезги фольклёрдин «Ялджух» ансамбль и хуьруьн тIварунихъ гала [3].
  • Ялцугърилай кеферда, суван тик хушал, къванцин сурун гуьмбетар авай «чувудрин сур» лугьудай дегь чIаван сур ава. Сурар гьяркьуьвилихъди плитаяр гьалнавай къванцин гуьмбетрикай ибарат я. Гуьмбетар дуьз пипIерин кьудпипIендин кIалубдинбур я, векъидаказ куьлуь авур куьлуь къванер чепедик кукIурна раснавайди я. Кьил рагъакIидай патаз килигдай скелетдин ориентация гва. ЧкIанвай гуьмбетра хъенчIин кIусар, кишпирдин цамар, япагьанар ва жуьреба - жуьре хтар жагъанай [4]

Баянар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

ЭлячӀунар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]