Грар

Википедия Cайтдихъай
ЭлячӀун иниз: Навигация, Жугъурун
Урусатдин пайдах Тунвай хуьр
Гра
урусГра
Уьлкве
Урусат
Федерациядин субъект
Дагъустан
Муниципал район
Статус
1964 йисалай тунвай хуьр
АП-дин кьакьанвал
1600 м
Агьалияр
1 кас
Миллетар
Динар
Сятдин чӀул
Автомобилдин код
05
Космосдай акунар
Грар (Дагъустан)
Orange pog.svg
Магьачкъала
Blue pog.svg
Ахцегь
Green pog.svg
Гра
Грар (Ахцегь район)
Blue pog.svg
Ахцегь
Green pog.svg
Гра

Гра (урусГра) — Дагъустан республикадин Ахцегь районда авай гадарнавай сувун хуьр.

География[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Хуьр Ахцегь райондин кефер пата, райондин администрациядин юкь тир Ахцегь хуьрелай 3 км яргъал, Самур цIиргъинин кьиблепатан хушал ала.

Тарих[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

XVIІ виш йисан сифте кьилерай 1839 йисал кьван хуьр Ахцегьпарадин азад жемиятдик акатзавай «Ахцегьпара — 1» хуьрерин жемиятдик квай. 1839 йисуз хуьр Урусат империядин гъилик акатнай. Грар, Дагъустан вилаятдин Самур округдин Ахцегьпара наибвалдиз талукь тир. 1848 йисуз Ахцегь патахъай хьайи женгера, Имам Шамилан кьушунри элкъуьрна кьунвай Ахцегь къеледа авай урусрин гарнизон кьиникай хкудун паталай Кьурагьрай куьмекдиз къвезвай генерал Аргутинскийдин кьушунрин вилик экъечӀнай Гра хуьруьн сувавийри ягъунра вахт ялун патахъай Ахцегьриз тухузвай дуьз рехъ атӀанай ва генарал Аргунтинскийдин кьушунриз кӀамун муькуь патай фин мажбур авунай. 1929 йисуз Гра, цӀийиз арадал гъайи Ахцегь райондик кутунвай.

1929 йисуз хуьр цӀийиз арадал гъанай Ахцегь райондик кутунай. 1961 йисуз хуьре кардик квай М. Горькийдин тӀварунихъ галай колхозда 224 кас кӀвалахзавай ва 83 майишатар авай. Колхоздин майишатрихъ 251 карч алай чӀехи мал (абурукай 50 кал тир), 1650 лапагар квай.

1964 йисуз хуьруьн агьалияр Дагъустандин аранриз ва Ахцегь хуьруьз куьчарна ацукьарнай.

Тарихдин малуматриз килигна, Кьурагь райондин Кимихуьре асулдай Грар хуьряй тир Агъакишияр тӀвар алай сихилди уьмуьр ийизвай[1].

Агьалияр[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

1886 йисан Урусатдин Империядин агьалияр сиягьриз къачунин нетижайриз килигна, хуьре 472 касди уьумуьр ийизвай[2]. Вири лезгияр, суни-мусурманар тир.

Алай чӀавуз хуьре вичин улу-бубайрин хуьряй виридахъ галаз куьч жез кӀан тахьана амукьнавай БичӀе баде тӀвар алай са кьуьзуь къариди кьилди уьмуьр гьалзава.

ТIвар-ван авай ксар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

Баянар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]

ЭлячӀунар[Дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]